ماهروز

"جنبش پایداری اسلامی در اندلس پس از سقوط غرناطه" ترجمه اثری است از دکتر عبدالواحد ذنون طه با عنوان اصلی "حرکة المقاومة العربیة الاسلامیة فی الاندلس بعد سقوط غرناطه".

این کتاب را دکتر محمد باغستانی به فارسی برگردانده و انتشارات آستانقدس رضوی اخیرا آن را منتشر کرده است. با توجه به کمبود منابع مربوط به تاریخ اندلس به زبان فارسی، تألیف، ترجمه و انتشار چنین آثاری بسیار ارزشمند است و به کار علاقمندان به تاریخ اسپانیای اسلامی می آید. دکتر باغستانی نیز به دلیل تحصیل و تدریس تاریخ اسلام و نیز آشنایی بسنده با زبان عربی، بخوبی از پس ترجمه کتاب برآمده است.

در جریان انتشار این کتاب، این جانب نیز نقشی کوچک داشتم و ویراستاری تطبیقی متن از طرف مترجم و ناشر محترم به من واگذار گردید. جهت اطلاع دوستانی که ممکن است با اصطلاح ویراستاری تطبیقی آشنایی نداشته باشند، باید عرض کنم که ویراستاری تطبیقی عبارت است از تطبیق و مقایسه متن ترجمه شده با متن اصلی و شناسایی اشکالات و افتادگی های متن ترجمه شده و رفع آنها. این کار مسلما بسختی ترجمه اصل اثر نیست، ولی چنانچه بنا باشد بخوبی انجام شود، کاری است وقت گیر و مستلزم صبر و دقت بسیار. خط به خط و کلمه به کلمه متن از روی جلد تا پشت جلد باید با متن اصلی مطابقت داده شود تا ایراد و ابهامی باقی نماند.

کتاب "جنبش پایداری..." را که در 128 صفحه به قطع رقعی چاپ شده می توانید به قیمت2000تومان تهیه و مطالعه کنید.

در این عکس دوتن ازشخصیت های مشهور سده اخیر کشور ما به تصویر کشیده شده اند. آن که در سمت چپ تصویر، در هیأت و لباس رسمی ایستاده، محمدرضا پهلوی آخرین شاه ایران است که در یکی از سالهای ولیعهدی خود (1315  یا 1316 شمسی)، در جریان یک بازدید رسمی از کتابخانه دارالمعلمین (دانشسرای عالی) حضور یافته است. اما آن خانم ریزاندام و غیررسمی که محجوبانه در سمت راست تصویر ایستاده است، کسی نیست بجز بانو پروین اعتصامی. مشهورترین شاعر زن در تمامی تاریخ ادبیات ایران. پروین در آن سالها در کتابخانه دارالمعلمین به شغل کتابداری اشتغال داشت و در جریان بازدید ولیعهد وقت ازکتابخانه حاضر بود و در این تصویر استنثایی حضوریافت.

کنار هم قرار گرفتن آخرین شاه ایران و این بانوی شاعر در این صحنه در نوع خود جالب توجه است: محمدرضا پهلوی شخصیتی سیاسی بود. من شخصا از آن دسته آدم ها نیستم که می گویند ما از سیاست متنفریم و ... بلکه معتقدم اگر هدف از شرکت درسیاست، خدمت به خلق خدا و گره گشایی از کارآنان باشد، پرداختن به سیاست نه تنها مذموم نیست بلکه از هر عبادتی برتر است. افسوس که این آخرین شاه ایران، چنین سیاستمداری نبود. جز این باید بگویم که محمدرضا اهل شعر و ادب و هنر هم نبود و ظاهرا کسی تا آخر عمر هم از زبان او یک بیت شعر نشنید. این نیز فی نفسه نقصی نیست، هر چند خلاف آن مستحق مدح و آفرین است.

محمدرضا پهلوی در سال 1320 به سلطنت رسید و در زمستان سال 1357 بعد از 37 سال حکومت برکنار شد و از کشور رفت، اما پروین اعتصامی که در سال 1285 شمسی به دنیا آمده بود، اندکی پیش از آغاز سلطنت آخرین شاه، در فروردین 1320 در 35 سالگی از دنیا رفت؛ یعنی تمامی سالهای عمر شاعر ما، به اندازه شمار سالهای سلطنت آخرین شاه نبود. پروین نه قدرت شاه را داشت، نه عمری طولانی کرد و نه مالی اندوخت، این در حالی بود که محمدرضا در طول حدود 40 سال سلطنت خود، ثروت ها اندوخت، کرّ و فرّها کرد، داعیه تمدن بزرگ داشت و غیره و غیره.

شاه و شاعر هر دو رفتند، اما آنچه به میراث باقی گذاشتند، متفاوت بود؛ آخرین شاه ایران موجی از تنفر علیه خود برانگیخت، طاقت ماندن در کشور را از دست داد، در گوشه و کنار دنیا آواره شد و سرانجام در غربت سر بر بالین مرگ نهاد. آن هیمنه و شکوه سالهای سلطنت هم نه تنها به کارش نیامد بلکه وبالی شد بر گردنش. اما حکایت "اختر چرخ ادب پروین" دیگر بود؛ آنچه او از خود برجای گذاشت، تنها یک دفتر شعر بود. دیوانی نه چندان حجیم؛ شامل اشعاری ساده و زیبا و صمیمی و حکمت آمیز که بر دل مردم نشست و بر زبان آنان جاری شد. اینچنین بود که به رغم شاه، شاعر ما نمرد؛ او زنده ماند، حتی زنده تر از سال هایی که با تن خاکی می زیست.

نکته آخر اما این که پروین را شعری است که به گمان من شاید جرقه سرودن آن در همین روز و در جریان همین بازدید سر زده باشد. پروین احتمالا در آن روز از نزدیک شاهد " دور شو، کور شو" محافظان و نگهبانان شاه بود و قرق صحن و سرای دانشسرا و کتابخانه را دیده بود. به نظرم تحت تاثیر همین اوضاع بود که او این شعر معروف را سرود که

" روزی گذشت پادشهی از گذرگهی".

دنباله شعر را در دیوان او بخوانید. خواندنی است.

این روزها به دلیل مبتلا شدن به آنفلونزای شدید نتوانسته ام وبلاگ را به روز و نه حتی کامنت های یکی دو روز اخیر را تأیید کنم. دوستان دانشجو می دانند که حتی دیروز و امروز نتوانستم برای گرفتن امتحان و انجام کارهای دیگر به دانشکده بروم. از مراجعه کنندگان محترم عذرخواهی می کنم و امیدوارم بتوانم در اولین فرصت با گذاشتن پستی تازه، زمینه گفتگویی تازه را فراهم آورم. این اتفاقات البته این فایده را نیز دارد که آدمی ارزش داشته های ارزشمندی را که نسبت به آنها غافل است، بهتر بداند. آری، به قول سعدی علیه الرحمه: " قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید".

چهارشنبه 14 دیماه 1390 - میدان تختی مشهد

فهمیدن این نکته مهم است که علم به طور کلی این نیست که آن چه را از قبل می دانیم جمع آوری و آنها را به وسیله این یا آن نوع طرح مرتب کنیم بلکه به این معنی است که محکم به چیزی که نمی دانیم بچسبیم و بکوشیم آن را کشف کنیم.

آر. جی. کالینگوود، مفهوم کلی تاریخ، ترجمه علی اکبر مهدیان،ص 16

بین سالهای 1369 تا 1372 در دانشگاه تهران در دوره کارشناسی ارشد تحصیل می کردم. در آن دوره با دوست عزیزم، دکتر سید جمال موسوی همکلاسی بودیم. آقای موسوی به دلیل مسؤولیتی اداری- فرهنگی که بر عهده داشت، در دانشکده اتاقی هم داشت که در آن میز بزرگی بود؛ میز عجیبی که هم میز بود و هم دو کمد که درهایشان در قسمت جلو میز باز می شد و موسوی معمولا اسباب و وسایلش را در همین کمدها جا می داد.