ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

یادی از یک آشنا

پریروز در جریان یک انفجار انتحاری در بلوچستان، شماری از فرماندهان سپاه پاسداران و بعضی اشخاص دیگر جان باختند. من وقتی خبر این واقعه را می خواندم، احساس می کردم در لابلای سطور این خبر و اسامی قربانیان آن چیزی یا کسی را می شناسم.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٠۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۸ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


« عمل استاد رضا نقاش »

احمام علی قلی آقا

این تصویر یکی از نقاشی های حمام علی قلی آقا در محله بیدآباد اصفهان است که امضای هنرمندی به نام « استاد رضا نقاش » بر آن ثبت شده است. علیقلی آقا از خواجگان حرم شاه سلطان حسین صفوی بود و در سال 1122 هجری در محله بیدآباد مسجد و بناهایی دیگر ساخت. حمام علی قلی آقا اکنون مرمت شده و گردشگران می توانند از آن بازدید کنند.

این نقاشی تصویر زنی را در حال نخ ریسی نشان می دهد که گربه ای پشت سر او با گلوله نخ بازی می کند. این نقاشی ظاهرا ارزش هنری چندانی ندارد و نقایص فنی آن چندان پوشیده نیست. عکسی که من از آن تهیه کرده ام نیز به دلیل ناواردی من و دوربین ضعیفی که در اختیار داشته ام، چندان چنگی به دل نمی زند. اما نکته مهم، ارزش چنین آثاری در شناخت تاریخ اجتماعی آن دوره است ) اهمیت این آثار در تاریخ هنر خود بحثی جداگانه است ): ابزار نخ ریسی، فرم و رنگ پوشش زن، زیرانداز او و دستمالی که به گردن گربه بسته شده جنبه هایی از زندگی مردم آن روزگار را به نمایش گذاشته است.

واقعیت این است که امروزه دیگر نمی توان تاریخ یک دوره را تنها با مراجعه به کتاب های تاریخی نوشت. بخصوص که متون و منابع تاریخی معمولا به جنبه های مختلف زندگانی مردم کوچه و بازار توجه نکرده اند و بیشتر به هیاهوها و جنجال های سیاسی و درباری پرداخته اند. برای نوشتن تاریخ باید به سراغ بسیاری چیزها رفت؛ از آن جمله تصاویر. متون و منابع تاریخی ما اغلب از این گونه تصاویر خالی هستند، اما در بناهای تاریخی، بر روی ظروف قدیمی، بر روی پارچه ها، پرده ها و لباس های باقی مانده از گذشتگان و بسیاری چیزهای دیگر، معمولا خطوط، نقوش و تصاویری باقی مانده که از منابع ارزشمند تاریخی به حساب می آیند. در یک پژوهش تاریخی باید به تمامی این اسناد و آثار توجه کرد؛ آنها را بخوبی تحلیل کرد و آنچه را در کتاب های تاریخی مسکوت مانده از این گونه آثار دریافت. این نکته را نیز یادآور می شوم که امروزه تاریخ شناسان معتقدند: در جریان فهم یک رویداد تاریخی، اهمیت آثاری که با هدف تاریخنگاری خلق نشده باشند، بسیار بیشتر از کتابهای تاریخی است.

 

  
نویسنده : ; ساعت ٧:٤٩ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


چرخش زبانی تاریخ

تقریبا در دهه 60 [میلادی]... [درعرصه تاریخ] پرسش ها و مسائل مربوط به اینکه « ما چه چیزی می شناسیم و چگونه آن را می شناسیم »، کم کم جای خود را به پرسش های مربوط به اینکه « چه چیزی می گوییم و چگونه آن را می گوییم » داد. برخی این تحول را « چرخش زبانی تاریخ » می نامند.

 

مایکل استنفورد، درآمدی بر فلسفه تاریخ، ترجمه احمد گل محمدی، ص 375

 

در توضیح این مطلب باید گفت:

تا پیش از این تحول، مدعای اصلی مورخان این بود که می توان به کنه حقایق و حوادث تاریخی پی برد. به همین دلیل آنان گزارش ها و روایت های تاریخی را برخوردار از « عینیت » می دانستند. اما پس از این تحول - کم و بیش - از این ادعای بزرگ دست شستند و بیش از توجه به کنه حقایق و حوادث تاریخی، به بررسی در باره تاریخ (به عنوان یک رشته علمی) و روش های آن پرداختند و توجه خود را از « شناخت وقایع » به « شناخت گزارش وقایع » معطوف کردند.

  
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٠۱ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٢ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


صدمین

 این صدمین پستی است که در وبلاگ " تاریخچه " می نویسم. " تاریخچه " در ٢٢ آذرماه  ١٣٨٧ راه افتاد و سومین تجربه وبلاگ نویسی من است: بار اول در سال 1382 به تشویق دوستی، وبلاگی راه انداختم با عنوان " اشارات ". کار آن وبلاگ با نوشتن دو پست خاتمه یافت. آن ایام مشغله هایم بسیار زیاد بود و فرصتی برای این کار که حکم یک تفنن را داشت در اختیارم نبود.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۳:٢۱ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۸ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


اول ترم

هفته دوم ترم جدید را داریم سپری می کنیم، اما هنوز اوضاع کلاس ها و کار و بار ما اساتید و دانشجویان روال منظمی پیدا نکرده است: دانشگاه ها فضا و تأسیسات ساختمانی زیادی در اختیار دارند. این بناها و تجهیزات به دلیل استفاده مستمری که از آنها  صورت می گیرد، باید مرتب مرمت و بازسازی شوند. معمولا یهترین فرصت برای این کار تعطیلات بلند تابستان است. اما عجیب اینکه از وقتی من به یاد می آورم، برنامه منظمی برای این کار وجود نداشته است. به همین خاطر هیچ وقت این کارها در اوایل تعطیلات شروع نمی شود؛ همه کارها می ماند برای شهریور و هر کس که یک بار در عمر خود بنایی کرده باشد می داند که اصلا  نمی توان برای پایان این کارها از پیش زمانی معین کرد. نتیجه آن می شود که که گاه تا نیمه ها و گاه تا اواخر مهر در دانشکده ها، سلف سرویس ها، خوابگاه ها و کتابخانه ها بنّایی است، نقّاشی است، نجّاری است، شیشه بری است و ...

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ٩:٥۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


نیشابور

هنر و فرهنگ ما در این ایام دو شخصیت نامدار خود را از دست داد: دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، ادیب، پژوهشگر و شاعر برجسته معاصر برای تدریسی طولانی مدت راهی آمریکا شد و استاد پرویز مشکاتیان موسیقدان بزرگ، ناگهانی از دست رفت.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱٠:٤٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۸ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :


ترم اول

شروع سال تحصیلی به دلایل مختلف برای بعضی خوشایند و برای بعضی ناخوشایند است. اما برای دانشجویانی که اولین ترم تحصیل خود را شروع می کنند، با نوعی تعجب، شعف، سردرگمی و ... آمیخته است. این قبیل احساسات بخصوص نزد دانشجویانی که برای ادامه تحصیل، شهر محل سکونت خود را ترک و به شهری تازه عزیمت می کنند، بیشتر مشهود است و به همین دلیل است که ترم اول معمولا خاطره انگیزترین ایام تحصیل در دانشگاه است. برای من که چنین بوده است.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱:٤٠ ‎ب.ظ روز جمعه ۳ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :