ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

جغرافیای کوفه

 جغرافیای تاریخی کوفه عنوان کتابی است از این جانب که همین روزها مشترکا توسط پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت منتشر شده است.این کتاب ترجمه یک متن فرانسوی است با عنوان  Explication du plan de kufa (تفسیر نقشه کوفه)، نوشته مستشرق مشهور فرانسوی لویی ماسینیون (1883-1962م). بلافاصله بیفزایم که من گرچه تاکنون چیزهایی از عربی ترجمه کرده ام و گاهی به مدد کتاب های لغت و کمک گرفتن از این و آن، سر به سر بعضی متون انگلیسی نیز می گذارم، اما اصلا فرانسه نمی دانم و این ترجمه را هم بر اساس ترجمه عربی کتاب صورت داده ام.

این اثر ماسینیون در سال 1939 م توسط محمد تقی المصعبی در عراق به عربی ترجمه شده است؛ المصعبی پاورقی هایی نیز بر متن کتاب افزوده است. بعدها سلمان کامل الجبوری متن این ترجمه را تصحیح و با افزودن تعلیقاتی، تجدید چاپ کرد. آنچه من ترجمه کرده ام، متن عربی است به اضافه مهم ترین پاورقی ها و تعلیقات المصعبی و الجبوری. البته باز هم بلافاصله بیفزایم که متن فارسی (ترجمه این جانب) و ترجمه عربی، توسط جناب آقای دکتر افضل وثوقی، استاد دانشمند رشته زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه فردوسی، دقیقا با متن فرانسه مقایسه و تطبیق داده شده است.

اما آنچه مرا به ترجمه این اثر ماسینیون واداشت، چند نکته بود:

نخست اینکه اولین اثری است که به شیوه جدید در باره جغرافیای تاریخی کوفه منتشر شده است و از این نظر بر دیگر آثار مشابه برتری دارد. بسیاری از نویسندگانی که بعد از این، در باره تاریخ و جغرافیای کوفه کتاب یا مقاله نوشته اند، از این اثر به فراوانی بهره برده اند.

دوم اینکه مطالعات ماسینیون در این باره بسیار دقیق و گسترده است. او بر اساس دانش تاریخی، جغرافیایی، باستان شناسی و مشاهدات میدانی خود به نوشتن این متن پرداخته است، و اثر او حاوی نکاتی دقیق در باره جغرافیا و تاریخ کوفه است. به نظر این جانب هیچ مطالعه جدی تاریخی در باره کوفه و تاریخ تشیع در این شهر، بدون مراجعه به این کتاب کامل نخواهد بود.  

نکته سوم اینکه ماسینیون در نوشتن این متن پرگویی نکرده و به حواشی نپرداخته و در بند افزودن بر حجم کار خود نبوده است. متن بسیار مختصر و البته بسیار مفید است، و به نظر می رسد از این نظر سرمشقی خوب برای نویسندگان آثار تاریخی باشد.  

اما نکته چهارم اینکه پاورقی ها و تعلیقاتی که مترجم عربی و  مصصح آن بر متن افزوده اند و من برگزیده ای از آنها را ترجمه کرده ام‌ نیز حاوی مطالبی مفید، و برای خوانندگان آثار تاریخی قابل استفاده و ارزشمندند.

 

  
نویسنده : ; ساعت ۱:٢۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۸٩
تگ ها :


تاریخ چیست؟

تاریخ یک چیز نیست بلکه چندین چیز است. تاریخ هم عبارت است از چیزی که اتفاق می افتد و هم تصویری که از آن چیز در ذهن می سازیم.

 

 

درآمدی بر فلسفه تاریخ، مایکل استنفورد، ترجمه احمد گل محمدی، ص 421

  
نویسنده : ; ساعت ۱٢:۱٢ ‎ق.ظ روز شنبه ٢۸ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


تسخیر

تسخیر عنوان فارسی کتابی است شامل خاطرات خانم معصومه ابتکار از ماجرای مهم و تأثیرگذار تصرف سفارتخانه آمریکا در ایران و گروگانگیری مأمورین آمریکایی. این کتاب که قبلا متن انگلیسی آن با عنوان takeover in Tehran در خارج از کشور منتشر شده بود، با تأخیری چند ساله توسط مؤسسه اطلاعات به فارسی منتشر گردیده و اخیرا تجدید چاپ شده است. تسخیر در 350 صفحه به قطع رقعی و همانند دیگر کتب مؤسسه اطلاعات با قیمتی ارزان (تنها 2000 تومان) منتشر شده است.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱۱:٤٥ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٤ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


خفته در زیر گُل

در ایام نوروز چند مطلب در باره خیام نوشتم. این روزها یادم آمد که احمد نظامی عروضی سمرقندی که در سده ششم هجری قمری می زیسته در کتاب مشهور چهارمقاله حکایتی زیبا و خواندنی در باره خیام دارد.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٠٢ ‎ق.ظ روز شنبه ٢۱ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


گفتگو در وبلاگ

راه اندازی یک وبلاگ و نوشتن و منتشر کردن مطلب در آن، به معنی پا گذاشتن به عرصه یک گفتگو است؛ شما می نویسید و دیگران می خوانند و متقابلا آنان نیز می توانند از طریق نوشتن نظرات خود و ارسال آنها، در این گفتگوی مکتوب فعالانه شرکت کنند. این شیوه ای مقبول و مطلوب است و اصولا خاصیت درآمدن از دنیای محدود « فردیت » و قرار گرفتن در دنیای وسیع « جمعیت » همین است.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱:٢٥ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱۸ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


اشتغالات نوروزی

چند روز قبل از شروع تعطیلات فکر کردم امسال در ایام تعطیل، در کنار کارهای دیگر، کتاب نوروزنامه خیام را بخوانم. روز چهارشنبه (26 اسفند) که آخرین روز کاری دانشگاه بود، از کتابخانه دانشکده مجموعه ای از آثار خیام به تصحیح محمد عباسی (چاپ 1338 شمسی ) را گرفتم که یکی از اجزای آن کتاب نوروزنامه بود.

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٠ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


نسیم باد نوروزی

 

ز کوی یار می آید نسیم باد نوروزی

از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی

 

چو گل گر خرده ای داری خدا را صرف عشرت کن

که قارون را غلطها داد سودای زراندوزی

 

ز جام گل دگر بلبل چنان مست می لعل است

که زد بر چرخ فیروزه صفیر تخت فیروزی

 

به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی

به گلزار آی کز بلبل غزل گفتن بیاموزی

 

چو امکان خلود ای دل در این فیروزه ایوان نیست

مجال عیش فرصت دان به فیروزی و بهروزی

 

طریق کام بخشی چیست ترک کام خود کردن

کلاه سروری آنست کز این ترک بردوزی

 

سخن در پرده می گویم چو گل از غنچه بیرون آی

که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی

 

ندانم نوحه قمری به طرف جویباران چیست

مگر او نیز همچون من غمی دارد شبانروزی

 

میی دارم چو جان صافی و صوفی می کند عیبش

خدایا هیچ عاقل را مبادا بخت بد روزی...

 

به عجب علم نتوان شد ز اسباب طرب محروم

بیا ساقی که جاهل را هنی تر می رسد روزی

 

می اندر مجلس آصف به نوروز جلالی نوش

که بخشد جرعه جامت جهان را ساز نوروزی...

 

حافظ

  
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٠٢ ‎ق.ظ روز شنبه ٧ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :


نوروزنامه

کتاب نوروزنامه اثری است به جا مانده از حکیم عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری است که در سده  5 یا سال های اول سده 6 هجری قمری نوشته شده است.

این کتاب به منشأ و تاریخ جشن نوروز اختصاص دارد و حاوی گزارش هایی از تاریخ ایران باستان، تقویم ایرانی و اصل و منشأ این عید باستانی است. خیام خود در مقدمه کتاب در این باره آورده است:

ادامه مطلب   
نویسنده : ; ساعت ۱٢:۱٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٤ فروردین ۱۳۸٩
تگ ها :