ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

در باره تاریخنگاری دولتی

این خبر را امروز در سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) دیدم. به نظرم رسید آن را به عنوان پست این هفته در ماهروز بگذارم.

 

پکن - ایرنا - صدها تن از معلمان کره جنوبی در واکنش به طرح دولت این کشور برای نگارش کتابهای تاریخ مدارس که قرار است از سال 2017 به دانش آموزان این کشور آموزش داده شود، دست به تجمع اعتراضی زدند.

به گزارش ایرنا، این تجمع عصر جمعه در میدان اصلی شهر سئول صورت گرفت که پیشتر نیز با اعتراض گسترده مردم روبرو شده بود.
تجمع امروز از سوی اتحادیه کارگران و معلمان کره جنوبی برگزار شد که بر اساس گزارش های منتشر شده حدود 1300 نفر در آن مشارکت داشتند و گزارش های پلیس حاکیست که 800 نفر همچنان در محل تجمع حضور دارند.
وزارت آموزش و پرورش کره جنوبی در بیانیه ای که خبرگزاری یونهاپ آن را منتشر کرد، اعلام کرد که این تجمع غیرقانونی است و تظاهرکنندگان در برابر قانون ایستاده اند.
پیشتر دولت کره جنوبی اعلام کرده بود که قصد دارد دانش آموزان راهنمایی و دبیرستان را از بعد از سال 2017 ملزم به استفاده از کتابهای درسی تاریخ که توسط دولت منتشر خواهند شد، کند.
این در حالی است که تا پیش از این طرح، مدارس اجازه داشتند از یکی از هشت کتاب تاریخی که ناشرهای خصوصی منتشر کرده اند، برای تدریس استفاده کنند.
در واکنش به طرح دولت، هفته گذشته نیز بیش از 80 هزار نفر در سئول دست به تجمع اعتراضی زدند که بر اساس گزارش های منتشر شده از سوی رسانه ها، یکی از بزرگترین تجمعات در این کشور بود.
مخالفان این طرح می گویند، چاپ کتاب تاریخ مدارس در کره جنوبی در راستای تلاشهایی دولت «پارک گئون هی» رییس جمهور و نمایندگان محافظه کار این کشور به منظور اعلام دیدگاه های سیاسی و القای آن به نسل جوان کره ای صورت می گیرد.
به همین خاطر معترضان در تجمع امروز خود با سر دادن شعارهای اعتراضی خواستار آن شدند که دولت دست از انتشار این کتب برداشته و درصدد تحمیل ایده های خود به قشر جوان نباشد.
کتب تاریخی که آموزش و پرورش کره جنوبی هنوز منتشر نکرده است از دیدگاه معترضان می تواند حاوی مطالبی باشد که تاریخ گذشته دیکتاتوری در این کشور را در برخی از دوره ها به شکل دیگری جلوه دهد و این مغایر با دمکراسی و آزادی های اساسی کشور است.

 

  
نویسنده : ; ساعت ٥:۱٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۳٠ آبان ۱۳٩٤
تگ ها :


شئونات انسانی

رفته بودم تهران. با هواپیمای شرکت ایران ایرتور برگشتم. هواپیما اوراق بود، بخصوص  فاصله صندلی های هواپیما بسیار کم بود و نشستن دشوار. ردیف صندلی ها را به هم زده بودند که مسافر بیشتری سوار کنند. نشستن برای آدم هایی با قد و قامت معمول هم بسیار دشوار بود تا چه رسد به کسانی که وزنی بیش از حد معمول داشتند یا پاهایی بلندتر. قبل از پرواز سرمیهماندار به فارسی و انلگیسی به مسافران توصیه هایی کرد؛ از جمله آن که موبایل خود را خاموش کنند، سیگار نکشند، این کار و آن کار را نکنند و سرانجام این که شؤونات دینی را رعایت کنند.

هر جوری بود، با سختی و مرارت یک ساعت پرواز و مقدمات و مؤخرات آن را تاب آوردم. وقتی می خواستم پیاده شوم، بالای پله ها آقای سرمیهماندار ایستاده بود و با لبخند مسافران را بدرقه می کرد. ایستادم. از او تشکر کردم و گفتم: شما بدرستی به رعایت شئونات دینی توصیه کردید، اما ای کاش خودتان شئونات انسانی را هم رعایت می کردید. گفت چطور؟ گفتم: این وضع صندلی های شما حتی از اتوبوس های 40 – 50 سال پیش هم بدتر است. گفت دیگران هم در این باره تذکراتی داده اند و ما به مقامات بالاتر منعکس کرده ایم و ...

از پله ها که پایین می آمدم، فکر کردم راستی اگر رقابتی بود و مشتری عملا حق انتخاب داشت، چندتن از این مسافران چنین هواپیمایی را برای سفر انتخاب می کردند؟

  
نویسنده : ; ساعت ٢:٥۸ ‎ق.ظ روز شنبه ٢۳ آبان ۱۳٩٤
تگ ها :


این دو نفر

در میان دوستان وبلاگ نویسی که در دنیای مجازی این دور و برها هستند و تاریخی می نویسند،دو نفر هستند که خیلی خوب و مرتب کار می کنند؛ یکی دکتر عبدالمهدی رجایی و یکی هم مهدی یاقوتیان. وقتی وبلاگ هر کدام از آنان راه افتاد، من در ماهروز در باره آنها نوشتم تا مراجعه کنندگان ببییند و بشناسند و به آنها مراجعه کنند و اکنون خوشحالم که هر دو حق مطلب را ادا کرده اند. جالب این که هر دو تاریخ محلی می نویسند.

مهدی یاقوتیان، دوست قدیمی و هم دانشکده ای من، در وبلاگ خطّه فریومد پر و پیمان می نویسد و پست های او حاصل تحقیقات گسترده خود اوست (به عنوان نمونه به آخرین پستش نگاهی بیندازید). همانگونه که قبلا هم نوشته ام، یاقوتیان در کار خواندن و نوشتن و تحقیق از جوانی تا به امروز استمرار داشته. او در باره زادگاهش فریومد می نویسد؛ پیوسته و مرتب و خواندنی. این نظم و این پشتکار در مقایسه با کار جوانان وبلاگ نویسی که در همین لینکستان ماهروز هم نامشان ثبت شده ولی متاسفانه حال و توان نوشتن ندارند، مثال زدنی است.

اما دکتر عبدالمهدی رجایی همشهری من است که حوادث جنگ او را به اصفهان انداخته و او حق این شهر را شناخته و تاریخنویس مردم آن شده است. در باره آشناییم با او قبلا نوشته ام. وبلاگ او، تاریخ مردم اصفهان، سرشار است از مقاله و عکس و سند در باره یکی از مهم ترین و تاریخی ترین شهرهای ایران. رجایی صاحب تألیفات بسیاری هم در این زمینه است. نمی شود که به وبلاگ او سری بزنی و دست خالی برگردی. این را مقایسه کنید با همین جوانان بعد از ما که روزها و هفته ها و ماهها وبلاگشان به روز نمی شود.

این پست را نوشتم تا اولا از این دو وبلاگ نویس خوب تشکر و قدردانی کرده باشم و ثانیا به جوانترها هم یادآوری کنم که هرچه زودتر فکری به حال وبلاگ هایشان بکنند.   

  
نویسنده : ; ساعت ۳:٢٥ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٦ آبان ۱۳٩٤
تگ ها :


عاشورا: واقعه و فرهنگ

این روزها قصد داشتم مطلبی به مناسبت ماه محرم و سالگرد واقعه عاشورا بنویسم و در وبلاگ بگذارم، اما هرچه فکر کردم دیدم حرف تازه ای ندارم. حرف همان است که محرم دو سال پیش در جمعی دانشجویی گفتم و سپس آن را نوشتم و به عنوان پستی در وبلاگ گذاشتم. تصمیم گرفتم آن پست را عینا در اینجا تکرار کنم.

 

هفته گذشته دانشجویان گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات دعوت کرده بودند تا در جلسه ای، در باره عاشورا با آنها سخن بگویم. این جلسه چند سالی است که در ایام محرم در دانشکده ادبیات برگزار می شود. معمولا دو یا سه نفر، هریک حدود نیم ساعت سخنرانی می کنند و بعد سؤال و جواب صورت می گیرد. من در این جلسه که هفته گذشته روز دوشنبه 11 آذر [1392] ساعت 3 تا 5 بعداز ظهر در سالن رجایی بخارایی دانشکده ادبیات برگزار شد، در ذیل عنوان «عاشورا: واقعه و فرهنگ» مطالبی را مطرح کردم که در این پست فرم مکتوب آن را عرضه می کنم.

عاشورا در درجه اول یک واقعه تاریخی است. حادثه ای است که در زمان و مکانی خاص توسط کنش گرانی خاص رقم خورده است. اما به عنوان یک فرهنگ، مجموعه ای از ذهنیات و رفتارهای ما در ارتباط با این واقعه است.
عاشورا به عنوان یک فرهنگ شامل دو بخش است:
الف. ذهنیات و باورهای ما
ب‌. رفتارهای ما
این رفتارها را می توان به سه جزء تقسیم کرد:
- انجام مراسم و مناسک. مثل برگزاری و شرکت در مراسم عزاداری، نذر و اطعام و...
- خلق آثار هنری. مانند کشیدن تابلوهای نقاشی، نگارش کتیبه ها و لوحه ها، سرودن شعر و...
- نگارش آثار علمی درباره این واقعه. مانند تالیف کتب و مقالات با رعایت استانداردهای علمی.
دو جزء اول و دوم یعنی انجام مراسم و مناسک و خلق آثار هنری، بیشتر با احساسات مجریان، خالقان و مخاطبان ارتباط دارد. اصولا انجام مراسم عزاداری، سینه زنی، زنجیرزنی و این قبیل برنامه ها و نیز خلق آثار هنری تحت تاثیر احساسات است و بر احساسات مخاطبان نیز تآثیر می گذارد. اما در جزء سوم یعنی نگارش مکتوبات جدی، هم خالق و هم مخاطب چندان درگیر احساسات خود نیستند و بیشتر با اندیشه و تعقل علمی سر و کار دارند.
در خصوص عاشورا به مثابه یک فرهنگ و عناصر و اجزای آن چند نکته قابل ذکر است:
الف. این باورها و رفتارها عصری و عرضی است و می تواند از جایی به جایی و زمانی به زمانی دیگر متفاوت باشد.
ب.عاشورا به عنوان یک واقعه، سیره و فعل امام معصوم است، اما عاشورا به عنوان یک فرهنگ، اندیشه و عمل امام معصوم نیست، بلکه اندیشه و رفتار انسان هایی غیرمعصوم است. بر این اساس، آمیخته با قوت و ضعف است و باز هم بر این اساس، قابل نقد و ارزیابی است.
ج. یکی از مشکلات موجود در عرصه فرهنگ عاشورا، بر هم خوردن تناسب اجزای مختلف این فرهنگ است. ایده آل آن است که در مجموعه یک فرهنگ، میان عناصر و اجزای آن نوعی تناسب (و نه ضرورتا تساوی) برقرار باشد. اما آنچه اکنون احساس می شود این است که در عرصه رفتارهای ما (به عنوان جزئی از فرهنگ عاشورا) دو بخش انجام مناسک و خلق آثار هنری، بر خلق و مطالعه مکتوبات علمی غلبه یافته است.
این که انتظار داشته باشیم آمار آثار مکتوب جدی در باره عاشورا به اندازه آثار هنری و یا به تعداد مراسم عزاداری و شرکت کنندگان در آن باشد، انتظاری واقعی نیست. اما کسادی بازار خلق آثار مکتوب علمی در باره عاشورا، تا به این اندازه که اکنون به چشم می خورد، نیز پذیرفتنی نیست. بر این اساس باید به بازسازی تناسب از بین رفته در عرصه این فرهنگ پرداخت.

 

  
نویسنده : ; ساعت ۸:٠٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۳٩٤
تگ ها :


النّاسُ...

 

النّاسُ عَبیدُ الدّنیا و الدّینُ لِعقٌ عَلی اَلسِنتهِم یَحُوطُونَه ما دَرَّت بِه مَعائِشُهُم.

 

مردم بنده دنیا هستند؛ دین را تنها بر زبان می دارند چنانکه زندگانی خود را با آن سر و سامان دهند.

 

امام حسین بن علی (ع)

  
نویسنده : ; ساعت ٦:۱٧ ‎ب.ظ روز شنبه ٢ آبان ۱۳٩٤
تگ ها :