ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

« عمل استاد رضا نقاش »

احمام علی قلی آقا

این تصویر یکی از نقاشی های حمام علی قلی آقا در محله بیدآباد اصفهان است که امضای هنرمندی به نام « استاد رضا نقاش » بر آن ثبت شده است. علیقلی آقا از خواجگان حرم شاه سلطان حسین صفوی بود و در سال 1122 هجری در محله بیدآباد مسجد و بناهایی دیگر ساخت. حمام علی قلی آقا اکنون مرمت شده و گردشگران می توانند از آن بازدید کنند.

این نقاشی تصویر زنی را در حال نخ ریسی نشان می دهد که گربه ای پشت سر او با گلوله نخ بازی می کند. این نقاشی ظاهرا ارزش هنری چندانی ندارد و نقایص فنی آن چندان پوشیده نیست. عکسی که من از آن تهیه کرده ام نیز به دلیل ناواردی من و دوربین ضعیفی که در اختیار داشته ام، چندان چنگی به دل نمی زند. اما نکته مهم، ارزش چنین آثاری در شناخت تاریخ اجتماعی آن دوره است ) اهمیت این آثار در تاریخ هنر خود بحثی جداگانه است ): ابزار نخ ریسی، فرم و رنگ پوشش زن، زیرانداز او و دستمالی که به گردن گربه بسته شده جنبه هایی از زندگی مردم آن روزگار را به نمایش گذاشته است.

واقعیت این است که امروزه دیگر نمی توان تاریخ یک دوره را تنها با مراجعه به کتاب های تاریخی نوشت. بخصوص که متون و منابع تاریخی معمولا به جنبه های مختلف زندگانی مردم کوچه و بازار توجه نکرده اند و بیشتر به هیاهوها و جنجال های سیاسی و درباری پرداخته اند. برای نوشتن تاریخ باید به سراغ بسیاری چیزها رفت؛ از آن جمله تصاویر. متون و منابع تاریخی ما اغلب از این گونه تصاویر خالی هستند، اما در بناهای تاریخی، بر روی ظروف قدیمی، بر روی پارچه ها، پرده ها و لباس های باقی مانده از گذشتگان و بسیاری چیزهای دیگر، معمولا خطوط، نقوش و تصاویری باقی مانده که از منابع ارزشمند تاریخی به حساب می آیند. در یک پژوهش تاریخی باید به تمامی این اسناد و آثار توجه کرد؛ آنها را بخوبی تحلیل کرد و آنچه را در کتاب های تاریخی مسکوت مانده از این گونه آثار دریافت. این نکته را نیز یادآور می شوم که امروزه تاریخ شناسان معتقدند: در جریان فهم یک رویداد تاریخی، اهمیت آثاری که با هدف تاریخنگاری خلق نشده باشند، بسیار بیشتر از کتابهای تاریخی است.

 

  
نویسنده : ; ساعت ٧:٤٩ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :