ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

جغرافیای کوفه

 جغرافیای تاریخی کوفه عنوان کتابی است از این جانب که همین روزها مشترکا توسط پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت منتشر شده است.این کتاب ترجمه یک متن فرانسوی است با عنوان  Explication du plan de kufa (تفسیر نقشه کوفه)، نوشته مستشرق مشهور فرانسوی لویی ماسینیون (1883-1962م). بلافاصله بیفزایم که من گرچه تاکنون چیزهایی از عربی ترجمه کرده ام و گاهی به مدد کتاب های لغت و کمک گرفتن از این و آن، سر به سر بعضی متون انگلیسی نیز می گذارم، اما اصلا فرانسه نمی دانم و این ترجمه را هم بر اساس ترجمه عربی کتاب صورت داده ام.

این اثر ماسینیون در سال 1939 م توسط محمد تقی المصعبی در عراق به عربی ترجمه شده است؛ المصعبی پاورقی هایی نیز بر متن کتاب افزوده است. بعدها سلمان کامل الجبوری متن این ترجمه را تصحیح و با افزودن تعلیقاتی، تجدید چاپ کرد. آنچه من ترجمه کرده ام، متن عربی است به اضافه مهم ترین پاورقی ها و تعلیقات المصعبی و الجبوری. البته باز هم بلافاصله بیفزایم که متن فارسی (ترجمه این جانب) و ترجمه عربی، توسط جناب آقای دکتر افضل وثوقی، استاد دانشمند رشته زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه فردوسی، دقیقا با متن فرانسه مقایسه و تطبیق داده شده است.

اما آنچه مرا به ترجمه این اثر ماسینیون واداشت، چند نکته بود:

نخست اینکه اولین اثری است که به شیوه جدید در باره جغرافیای تاریخی کوفه منتشر شده است و از این نظر بر دیگر آثار مشابه برتری دارد. بسیاری از نویسندگانی که بعد از این، در باره تاریخ و جغرافیای کوفه کتاب یا مقاله نوشته اند، از این اثر به فراوانی بهره برده اند.

دوم اینکه مطالعات ماسینیون در این باره بسیار دقیق و گسترده است. او بر اساس دانش تاریخی، جغرافیایی، باستان شناسی و مشاهدات میدانی خود به نوشتن این متن پرداخته است، و اثر او حاوی نکاتی دقیق در باره جغرافیا و تاریخ کوفه است. به نظر این جانب هیچ مطالعه جدی تاریخی در باره کوفه و تاریخ تشیع در این شهر، بدون مراجعه به این کتاب کامل نخواهد بود.  

نکته سوم اینکه ماسینیون در نوشتن این متن پرگویی نکرده و به حواشی نپرداخته و در بند افزودن بر حجم کار خود نبوده است. متن بسیار مختصر و البته بسیار مفید است، و به نظر می رسد از این نظر سرمشقی خوب برای نویسندگان آثار تاریخی باشد.  

اما نکته چهارم اینکه پاورقی ها و تعلیقاتی که مترجم عربی و  مصصح آن بر متن افزوده اند و من برگزیده ای از آنها را ترجمه کرده ام‌ نیز حاوی مطالبی مفید، و برای خوانندگان آثار تاریخی قابل استفاده و ارزشمندند.

 

  
نویسنده : ; ساعت ۱:٢۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۸٩
تگ ها :