ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

دو سه روز سینمایی

فرهنگسرای جهاد دانشگاهی مشهد از 20 تا 23 تیرماه، صبح و بعد از ظهر، برنامه ای برای نمایش گزیده فیلم های محمدرضا اصلانی و تشکیل جلسات نقد و بررسی این فیلم ها ترتیب داده بود که جلسات دو روز آخر با حضور خود ایشان برگزار شد.


شرکت در جلسات بعد از ظهر برای عموم آزاد بود و با استقبال بسیار خوبی نیز مواجه شد، اما جلسات صبح با حضور افرادی معین برگزار می شد. من هم به دعوت دوستان فرهنگسرا در دو جلسه صبح و یک جلسه بعد از ظهر شرکت کردم. در جلسات صبح، سه فیلم شطرنج باد، یکی از فیلم های مجموعه منطق الطیر (کار) و فیلم جام حسنلو را دیدم و در آخرین جلسه این برنامه نیز فیلم آتش سبز را تماشا کردم. حضور در جلسات نقد و بررسی این فرصت را داد که پای حرف های آقای اصلانی بنشینم و با دیدگاه های ایشان بیشتر آشنا شوم. در کل می توانم گفت که آقای اصلانی کارگردانی است متفاوت که در پشت آثار مستند و داستانی اش تفکر و دیدگاهی خاص نهفته است. آقای اصلانی با ادبیات، هنر، عرفان و تاریخ ایران آشنایی بسنده ای دارد و به اصالت و برتری روایت به سبک ایرانی بخصوص آنچه در تذکرة الاولیاء عطار به چشم می خورد اعتقادی عمیق دارد و به آن شیوه کار می کند. این تعلق خاطر در اولین فیلم ایشان به نحو عجیبی خود را نشان داده است؛ در فیلم مستند جام حسنلو که در سال 1346 برای تلویزیون ملی ایران ساخته شده، اصلانی به نحوی شگفت به تطبیق خطوط و نقوش جام باستانی حسنلو و متن تذکره الاولیاء عطار (بخش حلاج) پرداخته است. آخرین اثر ایشان یعنی آتش سبز نیز کاملا آمیخته با اندیشه عرفای ایرانی و البته دارای صبغه ای تاریخی است. اصلانی نظرات خاصی نیز در باره سینما بخصوص روایت در فیلم و نیز نحوه انعکاس تاریخ در آثار سینمایی دارد که می توان آنها را نوعی فلسفه سینما تلقی کرد. در جلسات صبح این فرصت دست داد که در باره روایت در تاریخ و سینما گفت و شنودی با هم داشته باشیم. راستش من قبلا به دانشجویانم توصیه می کردم که برای آشنایی با شیوه های روایت حتما کتاب های داستان بخوانند، ولی اکنون گمان می کنم باید آنها را واداشت که فیلم نیز ببینند و بخصوص نظرات کسانی همچون جناب اصلانی را نیز مطالعه کنند. محمدرضا اصلانی را می توان بدون هیچ مبالغه ای، کارگردانی خاص در سینمای ایران به شمار آورد. من البته ممکن است با تمامی دیدگاه های ایشان موافق نباشم، اما نمی توانم این نکته را نادیده بگیرم که او در سال 1346 در حالی که یک جوان 24 ساله بوده، جام حسنلو را ساخته و عناصر مهم فرهنگ ایرانی قبل و بعد از اسلام را دستمایه کار خود قرار داده است. استفاده او از برخی آیات قرآن در ابتدای شماری از فیلم هایش آن هم در سالهای پیش از انقلاب برایم جالب توجه بود. البته اضافه کنم که رویکرد او به این عناصر و نشانه ها، یک رویکرد اخلاقی و عرفانی است نه  رویکردی شریعتمدارانه. به هر حال آشنایی با شخصیت، افکار و آثار جناب اصلانی، بهره ای بود که به همت دوستان فرهنگسرای جهاد دانشگاهی در این روزها نصیب من شد. از آنان سپاسگزارم.  

  
نویسنده : ; ساعت ٢:٤۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٤ تیر ۱۳٩٠
تگ ها :