ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

تاریخ - بازی

نوجوان بودم که اولین بار با بازی های تلویزیونی آشنا شدم؛ دوستی داشتم که یک TV game داشت. یک بار از من خواست که در منزلشان و پای تلویزیون کوچکی که در خانه داشتند بنشینیم و با هم بازی کنیم.


TV game در حقیقت یک کیت الکتریکی بود که با یک فیش به تلویزیون وصل می شد و دو دسته کوچک داشت. محیط و نحوه بازی هم بسیار ساده و یکنواخت بود؛ صفحه تلویزیون تبدیل می شد به یک زمین مستطیل - بدون هیچ رنگ و لعابی - که دور آن خطی بود و وسط آن نیز خطی دیگر که زمین بازی را به دو قسمت تقسیم می کرد. دو خط  چند سانتی نیز هر کدام در یک طرف این زمین ظاهر می شد که بازیکن ها بودند. این بازیکن ها فقط در یک مسیر مستقیم به پایین و بالا حرکت می کردند. یک دایره سفید کوچک نیز توپ بازی بود؛ هر بازیکن باید به گونه ای به توپ ضربه می زد که حریف نتواند آن را کنترل کند و از خط او بگذرد و طرف مقابل نیز باید به شیوه مناسبی خود را در مسیر توپ قرار می داد که هم مانع عبور آن شود و هم ضربه متقابلی به آن بزند که به سمت زمین حریف برود و از خط او عبور کند؛ درست مثل بازی پینگ پنگ. من یکی دوباری با دوستم TV game بازی کردم و دیگر پی این کار را نگرفتم؛ سرم بند چیزهایی دیگر بود.

بعدها گاهی در خانه خویشان و دوستان دستگاه های بازی تلویزیونی را می دیدم که جدیدتر بودند و پیشرفته تر و متنوع تر و اینها همه قبل از رواج کامپیوترهای خانگی بود. وقتی در اواخر دهه هفتاد اولین بار یک کامپیوتر خانگی خریدم، متوجه شدم بازی های جدیدی وارد بازار شده و اوضاع نسبت به قبل فرق کرده است. یکی دوبار برای دخترم به مناسبت سالگرد تولدش، سی دی های بازی های کامپیوتری خریدم و چون خردسال بود و محتاج راهنمایی، کم و بیش خودم هم مجبور می شدم با او بازی کنم. راستش بدم هم نمی آمد. سرگرمی خوبی بود.

گذشت تا چند سال پیش که پسرم اصرار کرد برایش یک دستگاه play station بخرم. یک بار که به سفر رفته بودم، برایش این دستگاه را خریدم و سوغات آوردم ولی راستش تصور درستی از دنیای بازی های مجازی نداشتم، تا اینکه زد و دسته دستگاه خراب شد. آن را بردم فلکه سراب که مرکز فروش و تعمیر این دستگاه هاست تا تعمیرش کنند. آنجا بود که با مشاهده کثرت مغازه ها، تنوع دستگاه ها و بخصوص تعدد بازی های الکترونیکی شگفت زده شدم و فهمیدم در این دنیای مجازی اتفاقی عجیب و بسیار گسترده افتاده است. همانجا بود که با یک تحلیل سرپایی به این نتیجه رسیدم که در دنیای معاصر، بازی های کامپیوتری بیش از هر عاملی دیگر می توانند فرهنگ سازی و مخاطبان کودک و نوجوان خود را هر آن گونه که بخواهند، تربیت کنند و پیش ببرند. مدتی بعد باخبر شدم بعضی مراکز فرهنگی کشور نیز ظاهرا با درک همین موضوع، به تولید بازی های کامپیوتری بومی روی آورده اند. البته گویا کیفیت و جذابیت بازی های بومی هنوز با آنچه در کشورهای پیشرو در این عرصه تولید می شود، قابل مقایسه نباشد.

مدتی پیش یکی از خویشاوندان سببی ما که در عرصه تولید بازی های کامپیوتری بومی فعال است، متنی را برای من فرستاد و خواست آن را بخوانم و به نوعی آن را ویراستاری کنم. طرح داستانی  بود که قرار بود بر اساس آن بازی تولید شود که حوادث آن مقارن حمله مغول اتفاق می افتد و شخصیت های آن در این ماجرا درگیرند. آن را خواندم و نظرم را به او گفتم. چند روز بعد پسرم خبر داد که در محل نمایشگاه بین المللی مشهد، نمایشگاه بازی های کامپیوتری برقرار است و اصرار کرد که او را به این نمایشگاه ببرم. یک روز بعد از ظهر دو نفری راه افتادیم و رفتیم نمایشگاه؛ به غرفه های متعدد سر زدیم و در آنجا بود که احساس کردم کار از آنچه من تصور می کردم، بسیار فراتر رفته است.

یکی از چیزهایی که در آنجا توجه مرا به خود جلب کرد، محتوی و شخصیت های تاریخی شمار زیادی از بازی های خارجی و داخلی بود. من قبلا دیده بودم که خارجی ها از داستان علی بابا و دزدان بغداد یک بازی زیبا و جذاب ساخته اند و در نمایشگاه مشاهده کردم که در کشور خودمان ماجرای نبرد میرمهنا در خلیج فارس با پرتغالی ها و حتی بعضی وقایع جنگ ایران و عراق نیز به بازی های کامپیوتری تبدیل شده اند. آنجا بود که باز در یک تحلیل سرپایی متوجه نکته ای دیگر شدم و آن امکان برقراری ارتباط و همکاری اهل تاریخ با سفارش دهندگان و سازندگان این بازی ها بود. در توضیح این نکته باید بگویم؛ موسسات مختلفی هستند که گویا پذیرای ایده های تاریخی مناسب برای ساختن این بازی ها هستند و در مراحل مختلف کار خود نیز به کسانی که تاریخ می دانند، نیازمندند. بر این اساس، می توان اطلاعات و دانش تاریخی را در اختیار سازندگان این قبیل بازی ها قرار داد و این موضوع اگر گسترش یاید، شاید کم و بیش منجر به ایجاد کار و اشتغال تعدادی از فارغ التحصیلان تاریخ شود. آنچه به ذهن من رسیده، نیازمند بحث و بررسی بیشتر است. در این باره باید میان مراکز سازنده این بازی ها و اهل تاریخ گفتگوهای بیشتری صورت گیرد. در باره این موضوع بسیار بیش از این باید اندیشید و گفت و شنید.

در نمایشگاه بازی های کامپیوتری

 

بازی میر مهنا

  
نویسنده : ; ساعت ۱:٥٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٢ شهریور ۱۳٩۱
تگ ها :