ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

چهارشنبه سوری در بخارا

چهارشنبه سوری یکی از جشن های باستانی ایرانیان است. ایرانیان در این روز آداب و رسوم مختلفی را اجرا می کرده اند که مشهورترین آنها برافروختن آتش و نوعی آتش بازی است. در سال های اخیر بنا به دلایل مختلف حساسیت های بسیاری در این باره به وجود آمده است.


اما فارغ از این مسائل، نکته جالب اینکه ظاهرا این جشن ملی در گذشته نیز گاه با خطرات و ضررهایی تؤام بوده است. در کتاب تاریخ بخارا اثر مشهور ابوبکر نرشخی که در سده چهارم هجری به زبان عربی نوشته و در سده ششم توسط ابونصر قباوی به فارسی برگردانده و نیم قرن بعد، این ترجمه تلخیص و البته مطالبی دیگر بر آن افزوده شده، گزارشی مختصر از حادثه ای ثبت شده که در سال ٣۵٠ هجری قمری یعنی ١٠٨٠ سال پیش در چهارشنبه آخر سال در شهر بخارا رخ داده است. در این کتاب آمده که منطقه ریگستان بخارا که حاکم نشین شهر بود و بناها و خانه های امیران و بزرگان شهر در آن قرار داشت، بعد از مرگ عبدالملک بن نوح سامانی ویران شد. اما...  

« چون امیر سدیدالدین منصور بن نوح به ملک بنشست اندر ماه شوال سال سیصد و پنجاه... فرمود تا آن سرایها را دیگر بار عمارت کردند، و هر چه هلاک و ضایع شده بود، بهتر از آن حاصل کردند. آنگاه امیر سدید به سرای بنشست، هنوز سال تمام نشده بود که چون شب سوری چنانکه عادت قدیم است، آتشی عظیم افروختند، پاره آتش بجست و سقف سرای درگرفت، و دیگر باره جمله سرای بسوخت. و امیر سدید هم در شب به جوی مولیان ( نام محله ای در بخارا ) رفت. وزیر را فرمود تا هم در آن شب خزینه و دفینه همه را بیرون برد و به دست معتمدان به جوی مولیان فرستاد... و از آنگاه باز این موضع ریگستان بماند و خراب شد » ( تاریخ بخارا، ص ٣٨-٣٧).

  
نویسنده : ; ساعت ٢:٠٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٧ اسفند ۱۳۸٧
تگ ها : از دیگران