ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

تاریخ و دیگر علوم

در سالهای اخیر در کشور ما توجه به تحقیقات بین رشته ای افزایش یافته است. بر این اساس از ارتباط علومی مانند جامعه شناسی، اقتصاد، علوم سیاسی و حتی روانشناسی با تاریخ سخن به میان آمده است. در مفید بودن ارتباطات و تحقیقات بین رشته ای تردیدی نیست، اما به نظر می رسد در برقراری چنین ارتباطات و انجام چنین تحقیقاتی باید نکاتی را در نظر داشت:

ا. هم تاریخ و هم دیگر رشته های علوم، هریک موضوع، روش و ادبیاتی مخصوص به خود دارند. بر این اساس، مورخ باید پیش از هر چیز به شناختی نسبی از هریک از این علوم دست یابد و اینگونه، علاوه بر اشتراکات و ارتباطات، به تمایزات تاریخ و علوم دیگر توجه کند. عدم توجه به این نکته مهم، آفات زیانباری در پژوهش های تاریخی بر جای می گذارد.

ب. ارتباط میان تاریخ و دیگر علوم و انجام تحقیقات بین رشته ای نباید منجر به قلب ماهیت علم تاریخ گردد. به عنوان مثال باید اشاره کرد که جامعه شناسی، علمی فرضیه محور است، ولی در پژوهش های تاریخی، تعریف فرضیه ضرورتی ندارد و گاه می تواند مضر باشد. ولی عجیب اینکه در حال حاضر در اکثر طرح ها و پژوهش های تاریخی، بر ارائه فرضیه و سامان دادن تحقیق حول آن اصرار می شود.

ج. بر همین اساس باید مراقب بود که در پژوهش های تاریخی، از ادبیات این علم استفاده گردد. تلاش برای بیان یافته های تاریخی با استفاده از زبان و ادبیات علوم دیگرمعمولا منجر به ایجاد ابهامات و سوء تفاهم هایی می گردد.

د. اطلاعات مربوط به هر علمی را باید از متخصصان آن علم گرفت. تنها علاقمندی به یک علم و مطالعه چند کتاب و جزوه در آن رشته، نمی تواند مجوزی برای اظهار نظر در آن حوزه و به دنبال آن، در هم آمیختن موضوع و روش آن با علمی دیگر باشد.

ذ. بنابراین به نظر می رسد، مورخان باید ضمن آشنایی با موضوعات، مفاهیم و روشهای علوم دیگر، بیش از اینکه از موضوع و روش سایر علوم تأثیر پذیرند، از بینش و زاویه نگاه عالمان دیگرعلوم متأثر شوند و به این وسیله نگاه خود را وسعت بخشند. محصول این تأثیر که عبارت است از گسترش نگاه مورخ ضمن حفظ اصالت موضوعات و روش های علم تاریخ، محصولی مفید و سودمند خواهد بود.    

  
نویسنده : ; ساعت ۱:٢۱ ‎ق.ظ روز جمعه ٤ امرداد ۱۳٩٢
تگ ها :