ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

عجایب المصنوعات

در روزگاران قدیم کتاب هایی نوشته می شد با عنوان «کتب عجایب». موضوع این کتب معرفی مخلوقات عجیب و شگفت انگیزی بود که دیدن آنها یا شنیدن اوصافشان موجب حیرت و تعجب مردمان می شد. یکی از دانشجویان ما، آقای محمد جعفر اشکواری، که دانشجوی دوره دکتری دانشگاه تهران است، در حال نوشتن پایان نامه ای در باره همین کتب است.


علاوه بر مخلوقات خداوندی، در میان ساخته های دست بشر نیز گاه پدیده هایی شگفت انگیز به چشم می خورد. از آن جمله می توان به عجایب هفت گانه عالم اشاره کرد. البته هنرنمایی بشر تنها به خلق همین هفت پدیده شگفت انگیز محدود نمی شود و اگر با اندکی دقت به دور و برمان بنگریم – بخصوص در کشور خودمان – از این قبیل آثار فراوان می بیینم، تا جایی که به نظر می رسد، بتوان کتاب هایی نوشت با عنوان «عجایب المصنوعات» و در آنها، این گونه آثار را فهرست و معرفی کرد.

یکی از این آثار، پلی فلزی است که در شهر نِیر استان اردبیل ساخته شده است. آنچه باعث شده تا بتوان این پل فلزی را در زمره عجایب روزگار به شمار آورد، از این قرار است:

شهر نِیر پلی تاریخی دارد که منسوب است به عصر صفوی و دوره شاه عباس. این پل که حدود 30 متر طول دارد و کمتر از چهار متر عرض، دارای چهار دهانه با طاق هایی زیباست و از طراحی مناسبی برخوردار است. پل نیر را به دلیل ساخته شدن از آجرهایی قرمز رنگ، پل قرمز گفته اند. در طول صدها سال، هزاران هزار مسافری که از گیلان و اردبیل به تبریز می رفته اند، از روی این پل زیبا گذشته اند. پل نیر ترمیم و در فهرست آثار میراث فرهنگی هم ثبت شده است. این پل اکنون کاربرد خود را از دست داده و کار عبور مسافران از وسط شهر نِیر به وسیله پل فلزی تازه ای انجام می شود.

تا اینجا اتفاقی مهم نیفتاده و خیلی هم خوب شده که این پل تاریخی از زیر این بار رها شده است. اما مشکل این است که در ساخت پل فلزی تازه بی دقت هایی صورت گرفته است: نخست این که پل تازه را در سه چهارمتری پل شاه عباسی ساخته اند و حتی بخشی از پایه های پل تازه را به دیواره پل قدیمی چسبانده اند. مشکل دیگر این است که پل فلزی جدید را بلندتر از پل شاه عباسی ساخته اند. به این وسیله و در سایه این تدابیر عجیب، پل شاه عباسی کاملا از چشم مسافران و بازدید کنندگان پوشیده شده است. سمت دیگر پل نیز فضایی مشجر با آبی مناسب قرار دارد که چنانچه به آن توجهی شود می تواند تبدیل به پارکی زیبا شود و علاوه بر استفاده اهالی شهر، مسافران را نیز محل استراحت و بازدید باشد و بخشی از این پل زیبا را در منظر آنان قرار دهد. متاسفانه به نظافت این قسمت نیز توجهی نشده و قابل استفاده نیست.

اینچنین، پلی زیبا و تاریخی، به دلیل غفلت و ناآگاهی مدیران، طراحان و مهندسانی ناوارد - که متاسفانه شمارشان هم کم نیست – در پشت پلی آهنی و زمخت پنهان شده است.

من اگر از دستم برمی آمد، اولین کاری که می کردم این بود که پل فلزی جدید را تخریب می کردم و در نقطه ای دورتر پلی تازه می ساختم تا پل زیبای نِیر نفسی بکشد و زیبایی های خود را به بینندگان نشان دهد. دوم این که می گشتم و شهردار شهر در هنگام ساخت این پل فلزی، مسوول وقت میراث فرهنگی منطقه و نیز مهندس سازنده پل را پیدا و برای همیشه از کار کردن در چنین پست هایی محروم می کردم. راستی چه کسی با میراث فرهنگی و معماری یک شهر چنین می کند که آنان کرده اند؟

پل شاه عباسی نیر - پل فلزی تازه هم در پشت آن پیداست.

  
نویسنده : ; ساعت ٧:۳۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٠ شهریور ۱۳٩٢
تگ ها :