ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

رستاخیز

نمایش فیلم تاریخی رستاخیز به کارگردانی احمدرضا درویش در جشنواره فیلم فجر که جوایز فراوانی نیز به آن تعلق گرفت، موجب اظهار نظراتی مخالفت آمیز از طرف برخی از محافل و شخصیت های مذهبی گردید. گویا در این فیلم سیمای شماری از اعضای خاندان سیدالشهداء امام حسین بن علی (ع) به نمایش درآمده است.


مخالفان این موضوع دلایلی را مطرح می کنند که عمدتا ماهیت فقهی و کلامی دارند و باید در جای خود و از طرف متخصصان این رشته ها مورد بحث و بررسی قرار گیرند، ولی یکی ازاین دلایل تا حدی متفاوت است و می توان در عرصه ای غیرفقهی و غیرکلامی نیز به آن پرداخت. مخالفان نمایش سیمای ائمه و خاندان ایشان در فیلم های سینمایی و تلویزیونی، معتقدند بازی کردن هنرپیشگانی در نقش شخصیت های دینی و مذهبی که بعدا ممکن است در فیلم هایی نامناسب ظاهر شوند، به دلیل شهرت آنان به بازی در نقش اشخاص مقدس، موجب وهن و تخفیف مقام این بزرگان است.

مسلما ابراز این نظر ریشه در دغدغه های دینی و مذهبی دارد، ولی چندان دقیق نمی نماید. در توضیح این نکته باید اشاره کرد که در مناسک مذهبی ما و در مراسم تعزیه که آن نیز نمایشی مذهبی است، افرادی در نقش شخصیت های تاریخ عاشورا و اعضای خاندان سیدالشهداء (ع) و حتی بانوان محترمه این خاندان ظاهر می شوند و به  صورت زنده به ایفای نقش می پردازند. درست است که بیشتر این افراد انسانهایی مذهبی و معتقدند و از سر صدق و ارادت به خاندان پیامبر(ص) در این نمایش ظاهر می شوند، ولی چه ضمانتی وجود دارد که آنان در آینده زندگی خود، همواره در مسیر درستی گام بردارند و نلغزند؟  

نکته دیگر اینکه آنچه در هنر و ذات کار هنری اهمیت دارد، انجام درست و تاثیرگذار این کار است و آنچه فرضا در آینده رخ می دهد، نمی تواند تاثیری بر اصل موضوع بگذارد. مهم این است که فیلم یا اثر مورد نظر در ذات خود، موجب معرفت و ایجاد احترام نسبت به این بزرگان گردد و موهن نباشد. در این زمینه باید جلو آثار بی کیفیت و نامناسب و موهن را گرفت و اجازه نداد در هر فیلمی با هر درجه ای از کیفیت و ارزش هنری و قدرت تاثیرگذاری، سیمای اشخاص مقدس به نمایش درآید و احیانا تاثیری نامناسب برجای گذارد. اما چنانچه فیلم به لحاظ متن و تکنیک و کیفیت و تاثیر، اثر مناسبی بود، نباید از این نظر دغدغه ای داشت. برای تایید این گزاره، به مطلبی در باره ایفای نقش هنرمند مشهور آمریکایی، آنتونی کویین، در فیلم محمد رسول الله در نقش حمزه اشاره می کنم:  

فیلم محمد رسول الله در دهه 70 میلادی توسط هالیوود و به کارگردانی مصطفی عقّاد ساخته شد. عقّاد این فیلم را دوبار؛ یک بار با هنرپیشگان عرب و مسلمان و بار دیگر با هنرپیشگان آمریکایی، اروپایی و غیرمسلمان ساخت. این دو نسخه از این فیلم بارها در سینما و تلویزیون به نمایش درآمده اند و البته به لحاظ کیفیت در یک سطح نیستند. بخصوص بازی درخشان آنتونی کویین که پیش و بعد از این فیلم، در نقش هایی متفاوت و گاه ناهماهنگ با ارزش های دینی و مذهبی ما ظاهر شده، بسیار چشمگیر و برجسته است و هیچ کس نمی تواند آن را انکار کند. ضمن اینکه هیچ گاه دیدن ایشان در نقش های دیگر، اسائه ادب به مقام حضرت حمزه تلقی نشده و از تاثیر بازی خوب او در نقش ایشان نکاسته است. آقای جلال رفیع که از مبارزان و زندانیان قبل از انقلاب بود و بعد از انقلاب سالهای زیادی سردبیر روزنامه اطلاعات بود و سخنوری توانا و نویسنده ای چیره دست است، یک بار در مجلسی نقل می کرد که وقتی در بحبوحه انقلاب، مرحوم آیت الله طالقانی از زندان آزاد شد، در حسینیه ارشاد برای او هر دو نسخه فیلم محمد رسول الله را نمایش دادیم. ایشان با دقت و حوصله هر دو نسخه را - که طولانی هم هستند - تماشا کرد. بعد از پایان نمایش فیلم از ایشان پرسیدیم: کدام فیلم بهتر بود؟ گفت: «هردو خوب بودند، ولی آن یکی (آنتونی کویین) حمزه تر بود».

  
نویسنده : ; ساعت ٦:٤۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٥ بهمن ۱۳٩٢
تگ ها :