ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

علم تاریخ

واقعیت این است که وضعیت رشته تاریخ در کشور ما و از جمله در دانشگاهها چندان بسامان نیست. البته طی سالهای اخیر هم بر تعداد دانشگاههایی که در آنها تاریخ تدریس می شود، افزوده شده، هم  شمار دانشجویان تاریخ رو به فزونی نهاده است، هم بر تعداد نشریات تاریخی اضافه شده و هم اینجا و آنجا سمینارها و کنفرانس های تاریخی برگزار می گردد. اینها همه علامتهای خوبی هستند و می توانند نشانه ارتقاء جایگاه این رشته تلقی شوند، اما متأسفانه باید گفت که چنین نیست و این افزایش کمی با افزایش کیفیت تؤام نبوده است و معمولا در کلاس های درس تاریخ، نشریات این رشته، سمینارها، کنفرانسها و ... چندان سخن تازه ای مطرح نمی شود و تکرار بیش از ابتکار به چشم می آید.

در تحلیل این وضع می توان سخنان بسیار گفت، اما به نظر می رسد اساسی ترین مشکل، مهجور ماندن "علم تاریخ" در کشور ماست. منظور از علم تاریخ، علمی است که در آن تعاریف، کلیات، موضوع، اصول، مبانی و بخصوص روشهای این رشته مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. هم اکنون در دانشگاههای ما در هیچ یک از سه مقطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترای تاریخ، درسی با عنوان "روش تحقیق در تاریخ" تدریس نمی شود و آنچه دانشجویان این رشته ها می خوانند درسی دو واحدی با عنوان « روش تحقیق» است که به هیچ وجه جوابگوی چنین نیازی نیست. نتیجه این وضع آن است که دانشجویان و پژوهشگرانی که در مراکز علمی ما تربیت می شوند، در رشته ای به تدریس و تحقیق خواهند پرداخت، که اصول، مبانی و روشهای آن را نیاموخته اند و معلوم است که نتیجه کار آنان مطلوب نخواهد بود. البته در این میان باید حساب استثناها را جدا کرد، ولی وضعیت عمومی تاریخ و مورخان ما فعلا از همین قرار است. جالب اینکه در این میان به دلیل روشن نبودن چهارچوب های علمی این رشته، زمینه برای کسانی که بدون داشتن تخصص وارد این عرصه می شوند نیز فراهم می شود. حاصل کار عبارت است از کلاس  های بی کیفیت، مقالات نازل، کنفرانسها و سمینارهای کم محتوی و نهایتا وضعیتی نابسامان در تحصیل و تدریس و تألیف تاریخ.

به نظر این جانب تنها راه حل این مشکل آن است که در کنار این همه گروه های آموزشی و پژوهشی تاریخ که در کشور فعالیت می کنند، رشته ای با عنوان "علم تاریخ" راه اندازی شود و اندک اندک گسترش یابد. در این رشته باید در هر سه مقطع آموزشی، تعاریف، اصول، کلیات، مبانی و بخصوص روشهای علم تاریخ به دانشجویان آموخته شود. این کار البته با مشکلاتی جدی روبرو خواهد بود که یکی از مهم ترین آنها کمبود استاد و مدرس متخصص است. با وجود این نباید به این دلیل در شروع آن تأخیر کردٰ زیرا مهمترین کاری که باید برای نجات رشته تاریخ از این وضعیت انجام داد همین است؛ راه اندازی رشته "علم تاریخ".

  
نویسنده : ; ساعت ۱٠:۳٩ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٠ امرداد ۱۳٩۳
تگ ها :