ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

زنده باد زنده رود

الف. دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی در کتاب در شهر نی سواران (چاپ سوم، ص 44-46) آورده است:

پس از آن که تیمور اصفهان را تصرف کرد و برای رفتن به شیراز از این شهر خارج شد، « چون یک منزل برفت، جمعی ترکان مست در بازار عورتی (زنی) را بگرفتند و می کَشیدند. عورت فریاد برآورد که : ای هیزان! هزار مرد حاضرید – که زن کدخدایان را می کَشند. علی کجه پا نامی که پهلوان اصفهان بود با ترکان غلوی کرد و آن مُغلان را بکشت و فرمود که دهل زدند و آواز برآوردند که هر که بُزی در خانه دارد، سر ببرد. اصفهانیان جاهل هر کس که مغولی در خانه او نزول کرده بود – به قتل آوردند و هزار ترک بکشتند» (جامع التواریخ حسنی).

وقتی تیمور این خبر را شنید، لامحاله بازگشت و چنان خشمگین بود که ... همه مردم را قتل عام کرد و این همان زمان است که «فرمان لازم الاذعان صادر شد که باید هرکس از اهل اردو، یک سر از اهل اصفهان را تحویل دهد» (فارسنامه ناصری). و این مشهورترین قتل عام اصفهان است...و به موجب دفتر و نسخه، هفتاد هزار سر آدمی جمع کردند «... و در تمامت ظاهر و باطن شهر قریب هزار منار از سر بریده مرتفع شد» (منتخب التواریخ نطنزی) و به این طریق به قول صاحب حبیب السیر «در اصفهان، غیر از زنده رود، کسی زنده نماند».

 ب. جزو اخبار دیروز آمده بود که از امشب، چهارشنبه 14/8/1393، پس از مدت زمانی طولانی، در زاینده رود آب جاری خواهد شد و این رود مرده دوباره جان خواهد گرفت.

این خبر را که خواندم، از خود پرسدیم: براستی آیا نویسنده حبیب السیر می توانست تصور کند؛ روزی کار به جایی برسد که زنده رود اصفهان هم بمیرد؟ دیدم بعید است؛ او هیچ گاه به خاطرش خطور نمی کرد که بر اثر ندانم کاری های مستمر، بستن سدهای فراوان بر رودخانه، استفاده های نادرست و ...، زاینده رود، این مایه زندگی و زیبایی شهر اصفهان بخشکد.

واقعیت این است که آنچه اکنون اصفهان و بسیاری از شهرهای ما را تهدید می کند، حمله و هجمه امثال تیمور و کشتن و سربریدن و کله مناره ساختن چنان فاتحانی نیست، بلکه حرص و ولع و بی تدبیری های ماست که آنها را به این حال و روز انداخته است.

من که خود سالیانی را در اصفهان بوده ام، عمیقا درک می کنم که زاینده رود در این شهر تنها یک رودخانه نیست؛ یک تاریخ و یک فرهنگ است و اگر بمیرد، تنها کشت و زرع و سبزه و درخت این شهر نخواهد مرد؛ یک فرهنگ خواهد مرد. دیگر زنده رودهای کشور را نیز همین گونه تصور کنید.

  
نویسنده : ; ساعت ٢:۳٩ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٥ آبان ۱۳٩۳
تگ ها :