ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

دوربین

دو سه روزی است که فرصت نکرده ام ماهروز را به روز کنم. راستش سوژه ای برای نوشتن نداشتم. این دلیل همیشگی ننوشتن من است. اگر سوژه ای باشد، نوشتن برای من کار راحتی است و چندان وقت و توانی نمی گیرد ولی وقتی سوژه ای نباشد، هیچ کار نمی توان کرد. به هرحال درگیر این بی سوژه ای بودم تا دیروز صبح که یافتم.

صبح خیلی زود بود که برای رفتن به محل کار از خانه آمدم بیرون. در ماشین به این فکر می کردم که ذهنم را متمرکز کنم و موضوعی برای نوشتن یک پست تازه بیابم. سر چهارراه که رسیدم، بالای در یک موسسه مالی یک دوربین سفید رنگ توجهم را جلب کرد. نگاهی به آن انداختم و از چهارراه گذشتم، اما لحظه ای بعد احساس کردم، سوژه ام را یافته ام. حتی عنوان پست را هم انتخاب کردم: «دوربین».

مدتی است در کشور ما نصب دوربین های حفاظتی در اماکن مختلف اداری، عمومی و خصوصی رواج یافته است و دیگر کمتر جایی پیدا می شود که در آنجا بتوان از دید دوربین ها دور ماند. ادارات با این وسیله محیط خود را کنترل می کنند. دستگاه های امنیتی و انتظامی برای ثبت تخلفات و به دام انداختن متخلفان در شهرها و جاده ها به این ابزار متوسل می شوند. حتی مردمان عادی نیز بر سردر خانه ها و بخصوص مغازه های خود به نصب دوربین پرداخته اند.

نصب گسترده این دوربین ها موافقان و مخالفانی دارد. موافقان می گویند: به این وسیله می توان جلو تخلف و جرم و جنایت را گرفت و مجرمان را ردیابی و شناسایی کرد. مخالفان نیز می گویند: نصب این دوربین ها یعنی تنگ کردن حریم خصوصی آدم ها. واقعیت این است که حرف هر دو طرف بهره ای از حقیقت دارد، اما من در این نوشته قصد دارم از منظری دیگر به این قضیه بنگرم.

نصب دوربین یعنی فراهم آوردن امکان گرفتن تصاویر مختلف از فضاهای مختلف به صورت دقیق و مستمر. طبیعتا کاربرد اولیه این تصاویر مراجعه به آنها در صورت وقوع تخلف و جرم در محدوده مورد نظر است. اما به نظر می رسد بتوان کارکرد دیگری نیز برای این دوربین ها تعریف کرد و آن ثبت و جاودانه کردن ابعاد مختلف زندگانی روزمره افراد  یک جامعه در فضاهای مختلف عمومی و خصوصی است. بر این اساس اگر بتوان ترتیبی اتخاذ کرد که تصاویر این دوربین ها به جای این که مدت زمانی بعد از حافظه آن پاک شود، استخراج، و فایل آن تحویل یک مرکز پژوهش تاریخی شود (این کار به دلیل امکان فشرده کردن فایل های الکترونیکی براحتی قابل انجام است) به مرور ایام به گنجینه با ارزشی از تصاویر حیات فردی و اجتماعی مردم یک جامعه تبدیل می شود و پژوهشگران تاریخ و علوم اجتماعی و ... را سخت به کار می آید. ثبت تاریخ و زمان دقیق فیلم ها بر روی آنها که به کمک دوربین های الکترونیک جدید صورت می پذیرد، اطلاعات معتبری را در اختیار پژوهشگران آینده قرار می دهد تا به کمک آن به گذشته های دور بنگرند و علاوه بر اسناد مختلف و متنوع تاریخی، به فیلم ها و تصاویری دست اول از بسیاری افراد، فضاها، مشاغل و فعالیت های فردی و اجتماعی دست یابند. تصور کنید نتیجه این کار تا چه اندازه راضی کننده است و تا چه حد تاریخنویسی آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد.  

  
نویسنده : ; ساعت ٧:٤٦ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٤ تیر ۱۳٩٤
تگ ها :