ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

پزشک دهکده؛ تاریخ تام و کامل

یکی از مکاتب تاریخنگاری جدید مکتب آنال است که اولین بار در میان تاریخنگاران فرانسوی شکل گرفت. در این مکتب سخن از تاریخ تام و کامل به میان آمده است. منظور از تاریخ تام و کامل، بررسی و گزارش تاریخ کل بشر نیست بلکه منظور این است که در بررسی یک پدیده تاریخی همه شیوه های تاریخنگاری را در هم بیامیزیم و تمامی جوانب آن پدیده را در گذر زمان بررسی و گزارش کنیم. مثلا در بررسی یک جنگ یا یک مهاجرت یا یک شورش لازم است همه جوانب فردی، اجتماعی، اقتصادی، دینی و... مربوط به آن حادثه را بر اساس شیوه های مختلف تاریخنگاری بررسی کرد و حتی المقدور از هیچ نکته ای –  بزرگ یا کوچک -  غفلت نورزید. روشن است که این روش نسبت به بعضی روش های دیگر که تنها بر جنبه یا جنبه هایی خاص از حوادث یا اشخاص تأکید می کنند، از واقع نمایی بیشتری برخوردار است و نتیجه آن مفیدتر و راضی کننده تر است. به یک نمونه دقت کنید: 


در سال ١٩٩٣م در آمریکا پخش سریالی تلویزیونی در ١۵٠ قسمت آغاز شد. نام این سریال که اندکی بعد به شهرتی چشمگیر دست یافت DR.QUINN Medicine woman  و کارگردان آن تب سولیوان بود. این سریال با حذف بعضی قسمت های آن، در تلویزیون ایران با نام « پزشک دهکده » پخش و مدتی بعد تکرار شد و از مدتی پیش تکرار دوباره آن آغاز شده است. البته این بار به دلیل پخش آن در ساعتی پس از نیمه شب طبیعتا از شمار بینندگان آن کاسته شده است. من دوبار گذشته تقریبا تمامی قسمت های پخش شده سریال را دیدم و این بار نیز بعضی شب ها اگر فردایش کلاس نداشته باشم و بعد از نیمه شب بیدار باشم، بعضی قسمت های آن را می بینم.

« پزشک دهکده » به اعتراف همگان سریالی موفق بوده است و این موفقیت دلایل و علت های گوناگونی دارد. اما به گمان من یکی از مهمترین نقاط قوت سریال این است که در آن، روایتی کامل از موضوع ارائه شده است. در توضیح این نکته باید اشاره کرد که محور اصلی فیلم شخصیت دکتر مایکلا کویین است که در دهه ١٨۶٠ م در دهکده ای کوچک به نام کلرادو اسپرینگز زندگی می کند، اما فیلم در حقیقت عبارت است از گزارش جوانب گوناگون زندگانی مردم این دهکده. به همین دلیل و به رغم محوریت دکتر کویین و اعضای خانواده اش، بیننده در جریان مشاهده فیلم از حال و روز تک تک اعضای دهکده؛ از هورس پستچی گرفته تا لورن مغازه دار، از دورتی روزنامه نگار تا پرینستون سرمایه دار، از معلم مکزیکی تا پدر روحانی، از جیک آرایشگر تا رابرتی آهنگر، از هنگ تا ابر سفید و دیگران و دیگران باخبر می شود و جالب اینکه این آشنایی سطحی و شتابزده نیست بلکه عمیق و مؤثر است، از آن رو که اتفاقات مختلف و متنوع مربوط به این آدم ها نه در سطح و زمانی محدود، بلکه در یک دوره زمانی تقریبا ده ساله و به صورتی عمیق بررسی می شود و به سیر تغییر و تحولات حیات دهکده و ساکنان آن توجه لازم نشان داده می شود. بر این اساس تماشاگر با تک تک آدم ها آشنا می شود و فراز و فرود زندگی آنان را در جریان حوادث مختلف ( مرگ، تولد، ازدواج، طلاق، تجارت، جنگ، صلح، عشق، نفرت و ... ) در می یابد. به گونه ای که در پایان سریال، هیچ فردی ناشناخته و هیچ جنبه ای از حیات دهکده مبهم باقی نمی ماند. اینچنین نویسندگان و کارگردان این مجموعه، تاریخی - گرچه تا حدی تخیلی - ولی کامل از دهکده و ساکنان آن به دست می دهند.

من گمان می کنم سریال « پزشک دهکده » یک نمونه خوب برای تاریخنگاری تام و کامل است. بنابراین و براساس این مدل باید کوشید تا هر گزارش تاریخی در باره هر فرد، واقعه، شهر و یا هر چیزی دیگر تا آنجا که مقدور است کامل و همه جانبه باشد. مثلا در تاریخ یک جنگ نباید تنها به حوادث میدان جنگ بسنده کرد بلکه باید تأثیر حادثه را بر زندگی تک تک آدم های درگیر در آن از هر قشر و صنفی دید و گزارش داد و علاوه بر شرح حوادث نظامی، مسائل اقتصادی، اجتماعی، اخلاقی، خانوادگی، روحی و روانی و دیگر جنبه ها را نیز مورد توجه قرار داد. این کار البته مستلزم داشتن وقت کافی، امکانات خوب، ذوق و سلیقه و تخصص و توانایی مورخان و گزارشگران است. برای تربیت چنین مورخانی نیز باید شیوه ها و الگوهای تازه تاریخنگاری را شناخت و به کار بست. واقعیت این است که مورخان امروزی برای یافتن مخاطبانی گسترده، چاره ای جز شناخت شیوه های جدید تاریخنگاری و به کار بستن آنها ندارند. 

بازیگران سریال پزشک دهکده

         

 

  
نویسنده : ; ساعت ۱٠:۱٤ ‎ق.ظ روز جمعه ۱ خرداد ۱۳۸۸
تگ ها : نقد و نظر