ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

تاریخچه امروز ؛ اصفهانی ها و « سید » و « دولت »

دو سه روز پیش که آقای مهندس موسوی به اصفهان سفر کرده بودند، شنیدم در شهر و دانشگاه استقبال گسترده ای از ایشان شده است. در اصفهان دوست خوب و با صفایی دارم که اتفاقا فرد فعال و مطلعی است. شب به او زنگ زدم و اخبار حضور آقای موسوی را از او گرفتم. به چند نکته اشاره کرد:


نخست اینکه تعداد ماشین هایی که در فرودگاه به استقبال آقای موسوی رفته بودند، دو سه هزار ماشین بوده است. دوم اینکه مردم شهر خوراسکان به صورت خودجوش در مسیر ازدحام کرده و از وی خواسته اند برایشان سخنرانی کند. سوم اینکه جمعیت گرد آمده در سالن ورزشی دانشگاه بالغ بر ۵ تا ۶ هزار نفر بوده است. چهارم اینکه حدود ٣٠٠٠ تن از این جمعیت بعد از پایان مراسم در حمایت از مهندس موسوی از خیابان چهارباغ بالا تا میدان انقلاب راه پیمایی کرده اند. پنجم اینکه جمعیت گرد آمده در مسجد سید برای شنیدن سخنرانی مهندس موسوی فوق العاده زیاد بوده است و پس از پایان مراسم نیز تظاهرات پراکنده ای در اطراف مسجد برگزار شده است.

من به دلیل اقامتی نسبتا طولانی در شهر و حضور در دانشگاه اصفهان در باره این اخبار، تکمله ها و توضیحاتی دارم که گمان می کنم ذکر آنها مفید باشد و تاریخچه امروز ما را بهتر بازتاب دهد:

نخست اینکه دانشگاه اصفهان به لحاظ سیاسی یکی از بسته ترین دانشگاه های کشور است. ریاست و  مسؤولین این دانشگاه شباهتی کامل با رئیس جمهور و کابینه او دارند و در این چند سال سعی فراوانی در برخورد با اعضای هیأت علمی و دانشجویان رقیب خود داشته اند. فراموش نمی کنم رئیس دانشگاه اصفهان در اولین هفته فعالیت خود ( در سال ١٣٨۴) دهها حکم جدید صادر کرد و برخی از رؤسای دانشکده ها را که منتخب اساتید بودند، به شکلی نامناسب عزل کرد. به یاد می آورم ایشان و معاونین شان، به تبعیت از رئیس جمهور، رئیس و معاونان سابق دانشگاه را به دزدی و سوء استفاده از بیت المال معرفی می کردند و در انداخته بودند که باید گرفت و بست و مصادره کرد و... . تشکل ها و نهادهای دانشجویی مخالف را هم تعطیل و در دفاتر آنها را پلمپ کردند. بر این اساس تجمع هزاران دانشجو در حمایت از کاندیدایی مخالف وضع موجود، در دانشگاه اصفهان و راه پیمایی شمار زیادی از آنان در حمایت از این کاندیدا در سطح شهر بسیار معنی دار است و نشان از شکست چنین سیاست هایی در چنین مراکزی دارد.

اما در باره مسجد سید و تجمع چند ده هزار نفر در آن نیز باید توضیحاتی بدهم. مسجد سید که در خیابانی به همین نام و در محله تاریخی بیدآباد قرار دارد مسجدی است که در دوره فتحلی شاه قاجار به دست سید محمد باقر شفتی، روحانی مشهور و متمکن آن روزگار، ساخته شد. قبر سید محمد باقر هم اکنون در کنار در ورودی مسجد قرار دارد. این مسجد که دارای شبستان و صحنی وسیع و دو مهتابی زیبا در طرفین صحن است، مهمترین و مشهورترین مسجد شهر اصفهان است که همچنان به فعالیت خود به عنوان یک مسجد ادامه می دهد. مساجد جامع و امام (شاه) به رغم اهمیت تاریخی و هنری خود، بیشتر به عنوان مکان هایی تاریخی مورد بازدید استفاده کنندگان هستند و معمولا برای ورود به آنها باید بلیط تهیه کرد، اما مسجد سید یک مسجد عمومی است که رفت و آمد به آن به صورت آزاد انجام می شود و حتی در روزها و شب های تاسوعا و عاشورا دسته های عزاداری بترتیب وارد آن می شوند و عزاداری می کنند. قرار گرفتن آن در یکی از مناطق مرکزی و پر رفت و آمد شهر اصفهان نیز بر اهمیت آن افزوده و بسیار از مجالس مذهبی و ختم اشخاص مشهور و برجسته اصفهانی در این مسجد برگزار می شود. بر این اساس تجمع گسترده مردم در چنین مکانی، مسلما تأثیر و بازتابی وسیع در شهر اصفهان دارد.

اما در باره استقبال وسیع و غیر منتظره مردم اصفهان از مهندس موسوی لازم می دانم به نکته ای مهم اشاره کنم: اصفهان شهر اقتصادی مهمی است و مردم اصفهان نیز در این عرصه مشهورند. من در حالی که گاهی از برخی رفتارهای اقتصادی مردم این شهر رنجیده ام، اما اصفهانی ها را در امور اقتصادی و مالی بسیار باهوش، آینده نگر و موفق می دانم. اقتصاد شهر اصفهان متکی به چند عامل مهم است: نخست صنعت، دوم بازار و سوم رفت و آمد گردشگران بخصوص توریست های خارجی. اصفهان را به دلیل داشتن کارخانه های بزرگ ذوب آهن و فولاد و کارخانه و کارگاه های های بزرگ و کوچک دیگر، می توان شهری صنعتی دانست. شهری که اقتصاد و ارتزاق بسیاری از مردمانش از کارگران گرفته تا اساتید و متخصصان آن، وابسته به صنعت است. جز این باید به بازار فعال اصفهان اشاره کرد که در عرصه های مختلفی فعال است. از آن جمله می توان به عرضه صنایع دستی اشاره کرد. آمارها نشان می دهد حدود ۵٠% صنایع دستی کشور در شهر اصفهان تولید و توزیع می شود. بازار اصفهان یکی از منسجم ترین بازارهای ایران است که مدتی پیش در مخالفت با افزایش مالیات بر ارزش افزوده این انسجام را به رخ کشید. حضور گردشگران نسبتا متمکن و بخصوص توریست های خارجی نیز یکی از منابع مهم درآمدی مردم شهر اصفهان است که هم بازار و هم بخش خدمات را در این شهر فعال نگه می دارد. نکته مهم این است که مردم اصفهان معمولا در تصمیم گیری ها و اقدامات ریز و درشت خود به نفع و ضرر اقتصادی خویش می اندیشند و کمتر اتفاق می افتد که بدون در نظر گرفتن این عامل مهم تصمیمی بگیرند یا دست به اقدامی بزنند. بر این اساس می توان گفت حمایت گسترده مردم اصفهان از آقای مهندس موسوی ریشه عمیقی در نارضایتی مردم این شهر از اوضاع پیش آمده در این سه عرصه دارد. در این باره باید توضیح داد که مدت هاست، دست اندرکاران امور صنعت خبر از مشکلات جدی موجود در فعالیت کارخانه ها و کارگاه های صنعتی می دهند و بازاریان نیز از وضعیت بد خود گله و شکایت دارند. رفت و آمد توریست های خارجی به اصفهان نیز در چند سال گذشته تحت تأثیر بحران های موجود در سیاست خارجی و چهره نامناسبی که از کشور در خارج ترسیم شده، افت فراوانی داشته است. براین اساس، شعار عجیب مردم در شبستان ها و رواق های مسجد سید خطاب به مهندس موسوی که « سید بیا که دولت بیچاره کرده ما را » بیش از هر چیز باید شعاری اقتصادی تلقی شود. شرایط شهر اصفهان که معمولا از آن به عنوان یک میزان الحراره سیاسی و اقتصادی کشور نام  برده می شود، نشان از اوضاع نامناسب اقتصادی و اجتماعی موجود دارد و آئینه ای است که عمق نگرانی مردم را از این وضع بازتاب می دهد.

  
نویسنده : ; ساعت ۱:٥٥ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٦ خرداد ۱۳۸۸