ماهروز

برای شناخت خصیصه و سرشت یک جامعه، هیچ نموداری بهتر از نوع تاریخی که می نویسد یا نمی نویسد نیست (ای. ایچ. کار).

تاریخ چیست؟

اولین سؤالی که در باره هر پدیده یا مفهومی می توان و هم باید مطرح کرد، پرسش از ماهیت آن است. یعنی این که آن پدیده یا مفهوم چیست؟ واقعیت این است که تا چیستی چیزی معلوم نشود، نمی توان هیچ سخن معتبر و متقنی در باره آن گفت و شنید. در باره « تاریخ » به عنوان یک مفهوم نیز باید این سؤال را مطرح کرد و برای آن پاسخی فراهم آورد.


در این باره البته بحث های مختلفی صورت گرفته و پاسخ های بسیاری نیز مطرح شده است که بیشتر آنها به شناخت این موضوع  کمک می کنند. ما در اینجا ساده ترین و ملموس ترین پاسخ را مطرح می کنیم: برای مفهوم « تاریخ » می توان دو معنی و مصداق در نظر گرفت:

١. وقایع و رویدادهایی که در گذشته اتفاق افتاده اند (events).

٢. نقل و روایت این رویدادها (narrative).

این هر دو را می توان مصداق و معنی « تاریخ » به شمار آورد. بر این اساس وقتی می گوییم فلان چیز جزء تاریخ است، در معنی اول، آن حادثه و رویدادی است که در گذشته رخ داده است. مثلا فتح مکه در سال ٨هجری، بر دار شدن حسنک وزیر و یا  حمله مغول به ایران، جملگی حوادث و رخدادهایی تاریخی و مصداق مفهوم « تاریخ به معنی واقعه » هستند. اما در معنی دوم، آثاری که به نقل این حوادث پرداخته و آنها را روایت کرده اند « تاریخ » به شمار می آیند. مثلا کتاب مغازی واقدی که جزئیات فتح مکه را روایت کرده است، تاریخ بیهقی که بخشی از آن به « ذکر بر دار کردن حسنک وزیر » اختصاص یافته، یا  الکامل ابن اثیر که گزارشی از حمله مغول به ایران ارائه کرده است، مصداق « تاریخ به معنی روایت » تلقی می گردند. بر این اساس تاریخ دارای دو معنی متفاوت است: هم بر رویدادهای گذشته اطلاق می شود و هم بر روایت این رویدادها.

  
نویسنده : ; ساعت ۱٢:۱٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۳ دی ۱۳۸٧
تگ ها :