هنرمندان و تاریخ

یک بار دوستی پرسیده بود: به جز هنرمندان، گروه هایی دیگر هم هستند که چهره دگرگون شده ای از حوادث تاریخی به دست می دهند. بر این اساس چرا کار دیگران ناپسند است ولی کار هنرمندان مورد انتقاد قرار نمی گیرد؟

آنچه در این باره باید گفت این است که این ذات هنر است که هنرمند را وادار می کند  تا به دستکاری در واقعیات بپردازد، زیرا اصولا یک اثر هنری، تنها با دستکاری در واقعیت شکل می گیرد و گرچه این نیز نوعی تحریف واقعیت است، از آنجایی که همگان نسبت به آن علم و آگاهی دارند، مشکلی ایجاد نمی کند. هنرمندان هیچگاه اعلام نمی کنند که آنچه عرضه می کنند عین واقعیت است. اگر هنرمندی نیز چنین ادعایی کند، مخاطبین او می دانند که چنین نیست. اینچنین، دستکاری هنرمند در واقعیت که معمولا با هدف افزودن بر درجه زیبایی آن صورت می پذیرد، منجر به خطایی معرفتی، سیاسی یا اجتماعی نخواهد شد. مثالی در این باره می تواند به فهم بهتر مطلب کمک کند: نیکولوس کازانتازاکیس رمانی نوشته است به نام «آخرین وسوسه مسیح» که بر اساس آن فیلمی نیز به همین نام ساخته شده است. در این رمان، در مقایسه با انجیل و منابع تاریخ مسیحیت، تصویری متفاوت از عیسی مسیح (ع)عرضه شده است،اما همگان می دانند که رمان کازانتازاکیس اثری هنری است و نه یک کتاب تاریخی. بنابراین در حالی که آن را می خوانند و با آن رابطه برقرار می کنند، هیچگاه به فکرشان خطور نمی کند که این گزارشی واقعی از حیات عیسی (ع) است.

ختم کلام اینکه دستکاری در واقعیات تاریخی نزد هنرمندان - چه خوب و چه بد - زیانی در پی ندارد و تنها وقتی منجر به سوء فهم و برداشت می گردد که مخاطبین به لحاظ شناخت و معرفت در آن حدی باشند که فرق هنر و تاریخ را ندانند؛ یعنی برای فهم واقعیتی تاریخی، منابع تاریخی را رها کنند و به سراغ اثری هنری بروند.   

/ 7 نظر / 7 بازدید

سلام استاد گاه آنچه در اين مباحث، موجب تعجب است، يك بام دو هوا بودن است.

اصغری

سلام خوبید؟جالب بود ولی خب هنرمند هم موقع انجام کاری سطح مخاطب رودرنظر میگیره دیگه

امیررضا

با عرض سلام و خسته نباشید غرض از مزاحمت میخواستم از کتابی که لطف کرده بودید و فرستاده بودید تشکر کنم از این که به من این لطف را دارید به خود می بالم... دیگر مزاحم نشوم... به علی جان سلام برسانید... خدانگهدار

ابراهیمی

طبق فرمایش شما تنها وقتی منجر به سوء فهم و برداشت می گردد که مخاطبین به لحاظ شناخت و معرفت در آن حدی باشند که فرق هنر و تاریخ را ندانند؛ یعنی برای فهم واقعیتی تاریخی، منابع تاریخی را رها کنند و به سراغ اثری هنری بروند. به نظر من جناب استاد اکنون همین وضع را داریم .

سلام استاد يكشنبه شب، شبكه پويا انيميشني را با نام خواجه نصيرالدين طوسي به مناسبت روز بزرگداشت ايشان پخش كرد. تنها شباهت اين انيميشن با زندگي نامه اين دانشمند، استفاده از اسامي شخصيتهاي آن دوره بود! به نظر شما براي بيان تاريخ به كودكان ( كه اطلاعات تاريخي چنداني ندارند) تا چه حد مي توان از تخيل و داستان پردازي استفاده كرد؟

خطّۀ فريومد / فرومد

با سلام برخي واژه ها در زبان لاتين شباهت و هارموني خاصّي به هم دارند . مثلاً « شير يا خطّ » مي شود : « Lion » يا « Line » واژۀ «Story » به معني داستان است اگر به آغاز آن « Hi » افزوده گردد « History » مي شود به معناي « تاريخ » . در واقع ما گاهي «Story » را با « History » يكي مي گيريم .

ابراهیمی

سلام جناب استاد به نظر شما این کار صحیح است که کارگردان در تخیل خود پسر جناب حر ریاحی را عاشق یکی از زنان سپاه امام حسین (ع) تصور کند و بعد آن تخیل را به تصویر تبدیل کند؟ آن هم به این استدلال که چون تاریخ در این باره سکوت کرده ما تخیل کردیم ؟ شاید بهتر باشد در اینگونه مسائل حساس کمی تخیل خود را محدود کنیم . آقای درویش درباره امام حسین فیلم ساخته اند نه ژاندارک ...