اِنتحال (1)

 

کاتب رهزن به سنان قلم

دزدی بی تیر و کمان می کند

 

انتحال واژه ای عربی است؛ مصدر باب افتعال از ریشه نحل است، به معنی نسبت دادن شعر یا مطلب دیگران به خود. روشن تر بگویم یعنی دزدیدن شعر یا نوشته و مطلب دیگری و آن را به نام خود معرفی کردن. مرکز پژوهشی میراث مکتوب شماره تیرماه مجله  گزارش میراث را به موضوع کتاب سازی و انتحال اختصاص داده است. در این شماره مقالات و مصاحبه های متعددی با گروهی از نویسندگان و صاحب نظران عرصه کتاب و تألیف در باره کتاب سازی و سرقت آثار دیگران صورت گرفته که بسیار خواندنی است. از باب اتفاق این جانب در سفری که سال گذشته به تهران داشتم، به دعوت خبرنگار جوانی به سوالات ایشان در همین باره پاسخ هایی دادم که در همین شماره از مجله گزارش میراث منتشر شده است. به مراجعه کنندگان محترم بخصوص دانشجویانی که در راه تحقیق و تألیف قدم برمی دارند، توصیه می کنم این شماره گزارش میراث را حتما ببینند و با دقت مطالب آن را بخوانند.

اما آنچه اکنون می خواهم بنویسم برمی گردد به یکی دوباری که این انتحال با بنده و نوشته های من ارتباطی پیدا کرده است. به سخن صریح تر می خواهم به مواردی بپردازم که نوشته های این جانب را کسانی دزدیده و به نام خود منتشر کرده اند.

اول: یادم می آید حدود ده سال پیش بود. سرشب برای انجام کاری تایپی به مؤسسه ای رفته بودم که با مسؤول آن آشنایی و دوستی داشتم. نشسته بودم تا کارم انجام شود. ناگهان خانمی که مشغول تایپ متنی بود، دست از کار کشید و از مسؤول موسسه پرسید کلمه مستوفی یعنی چه؟ مسؤول مؤسسه گفت: نمی دانم ولی از فلانی (منظورش من بودم) می پرسیم. گفتم این کلمه معانی متعددی دارد، متن را بخوانید تا ببینیم اینجا چه معنی می دهد. خانم تایپیست متن را خواند. دقت کردم و گفتم مستوفی در این متن که شما خواندید به معنی محصِّل و مأمور مالیات است. مدیر مؤسسه و خانم تایپیست تشکر کردند و به کار خود ادامه دادند، اما من احساس کردم متنی که خانم تایپیست خواند برایم بیش از حد آشناست. از او خواستم متن را بار دیگر برایم بخواند. خواند و مطمئن شدم جملاتی است که پیشتر در یکی از کتاب هایم، داستان دانشوران، نوشته ام. از خانم تایپیست خواستم اگر ممکن است متنی را که تایپ می کند، ببینم. پوشه ای را آورد و جلو من گذاشت. دیدم متن کتابی است شامل شرح حال چند تن از مشاهیر که یکی از شرح حال ها کپی - و نه حتی رونویسی - از شرح حالی است که من برای آن شخصیت در کتاب داستان دانشوران نوشته ام. قبل و بعد مطلب را نگاه کردم هیچ اثری از منبع و نام من یا کتاب داستان دانشوران نبود. گفتند کتابی است که آقای فلانی آورده تا برایش تایپ کنیم. می خواستند کار را متوقف کنند. اجازه ندادم. گفتم شما که تقصیری ندارید، کارتان را ادامه دهید. مدیر مؤسسه گفت: خوب است شکایت کنید. گفتم: بی فایده است. گفت: چرا. گفتم هم من و هم شما می دانیم که اگر قرار بر طرح شکایت باشد، ناچار من باید شکایت خود را نزد کسی ببرم که دارد نوشته مرا به نام خود چاپ و منتشر می کند. واقعیت همین بود؛ نویسنده محترمی (؟) که این کار را کرده بود، آن موقع در اداره کل ارشاد استان، مسؤول رسیدگی به امور ناشرین و نویسندگان بود. از سر خیر و شر ماجرا گذشتم. مدیر مؤسسه گفت برایم چای آوردند. نوشیدم، کارم را که تمام شده بود تحویل گرفتم و برگشتم خانه.

حکایت انتحال دوم بماند برای پست بعدی.

/ 8 نظر / 13 بازدید
رشید

واقعا جای تاسف داره... حالا ما از فقر فرهنگی موجود تو جامعه شکایت داریم غافل از کدخداهای ده ...

89

سلام استاد واقعا تأسف برانگیز است.

89/1

ویل للمنتحلین!

حاجری

سلام استاد عکس و اسمش رو بدین ، جنازش رو تحویل بگیرن.[عصبانی][عصبانی][عصبانی]

عبادی

سلام جناب استاد با هزاران اندوه و تأسف باید قبول کنیم که انتحال به مانند بلایی بر امر پژوهش در کشورمان سایه افکنده است. کاش آقای دکتر پی‌گیری می‌کردید چرا که اگر فرد دیگری با اثری از این آقا چنین کاری می‌کرد، ایشان آنچنان پی‌گیری می‌کردند که به مثابه نمونة برخورد با آثار علمی ناسالم درمی‌آمد. شاید بتوان منتحلین روزگار ما را به دو گروه تقسیم کرد: گروه اول، دسته ای هستند که به مانند این بنده خدا، بدون هیچ ترس و واهمه‌ای(!؟)، رونویسی می‌کنند. به نظرم دربارة این گروه چندان نگرانی نباید باشد، چرا که اثر اینها خود رسواگرشان است و می توان امیدوار بود که علاقه‌مندان آن حوزه با خواندن ادبیات مربوطه به غش علمی آنها پی خواهند برد. اما گروه دوم، طیفی است که حرفه‌ای به این کار دست می‌زنند و با استفاده از آثاری که در ایران ناشناخته هستند و یا به زبان فارسی ترجمه نشده‌اند، طوری دست به انتحال علمی می‌زنند که شاید تا مدتها کسی بدان پی نبرد و گاه آثارشان به اساس تحقیقات بعدی تبدیل می‌شود و طوری تحلیلها و نظرات دیگران را به نام خود می‌زنند انگار که عمری در آن عرصه اندیشیده‌اند! شاید هم به نظرات و تحلیلهای آنها به مانند غنیمتی ج

عبادی

با سلام ظاهراً تنها یک سطر مطلب افتاده است: ... شاید هم به نظرات و تحلیلهای آنها به مانند غنیمتی جنگی می‌نگرند که به چنگ آنها افتاده است! گاهی با خودم فکر می‌کنم این بزرگواران! بر سر پل صراط چگونه پاسخ گو خواهند بود؟

صدقی

چند روز پیش مطلبی درباره یکی از تحلیل گران مسائل خاور میانه به نام فرید زکریا می خواندم که دو خبر گزاری که یکی از آنها سی.ان.ان بوده و دیگری را فراموش کردم وی را به دلیل این که یک پاراگراف را از مجله نیویوکر کپی کرده بود از کار معلق کرده بودند. فقط برای یک پاراگراف. کاش ما هم قوانین قابل اجرایی برای حق مولف داشتیم.

باقری

سلام استاد خسته نباشید من دانشجوی لیسانس تاریخ و تمدن خیلی دوست دارم ارشد و دکتری را در این رشته ادامه بدم عاشق تحقیق و باستان شناسی ام متاسفانه استادهای خوب دسترسی نداریم بجز چند تا استاد ازتون خواهش میکنم راهنمایی ام کنید ترم 4هستم انشاالله از مهر ترم 5می شوم به نظر شما از کی برا ارشد شروع به خوندن کنم یاعلی