دانش آموزان و درس تاریخ

استنفورد دو عامل را باعث بی علاقگی دانش آموزان به درس تاریخ معرفی کرده است: نخست؛ لحن رسمی و محتوای خشک کتاب های درسی تاریخ. به گفته استنفورد در این گونه کتاب ها با زبانی رسمی و غیرجذاب به حوادثی که اغلب آنها را جنگ ها، لشکرکشی ها و نزاع های سیاسی تشکیل می دهد، پرداخته شده است. روشن است که این مطالب آن هم در چنین قالبی فاقد جذابیت است و خواننده خود را که دانش آموزان باشد، خسته و کسل می کند. اما عامل دوم و مهم تری که استنفورد طرح کرده و حاصل یک دقت روانشناسانه است، این است که کتب تاریخ بیانگر حوادث و وقایعی هستند که کنش گران آنها را انسانهای بزرگسال تشکیل می دهند. جنگ ها و صلح ها و فتح ها و ... را کسانی مرتکب می شوند که سالهاست سنین کودکی را پشت سر گذاشته و ایام جوانی، میانسالی و یا پیری خود را سپری می کنند. دنیای آنان از دنیای کودکان جداست. کودکان و نوجوانان دانش آموز به لحاظ ذهنی  و روحی با بزرگسالانی که سرنوشت آنان کتاب های تاریخ را از خود انباشته، بسیار بسیار فاصله دارند. به این معنی که هنوز به مرحله ای نرسیده اند که بتوانند تجارب بزرگسالان را در عرصه های مختلف اقتصاد، سیاست، جنسیت و ... درک کنند. بر همین اساس آنان باید داستانهایی را بخوانند و به خاطر بسپارند که قادر به درک منطق و بی منطقی های نهفته در آنها نیستند. اینچنین این داستانها و حکایات برای آنان فاقد جذابیت است و بسیار زود آنان را دلزده می کند.

من مایلم بر آنچه استنفورد گفته است مواردی را بیفزایم:

الف. به نظر من در هر صورت یکی از دلایل مهم بی علاقگی دانش آموزان به درس تاریخ و اصولا متون درسی، اجباری است که برای خواندن آنها وجود دارد. این جبر ناگزیر به هر حال با روحیه انسانها و بخصوص کودکان و نوجوانان سازگار نیست و روشن است که نمی توان انتظار داشت آنان این دروس اجباری را با اشتیاق و علاقه بخوانند و بیاموزند.

ب. نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که در آموزش و پرورش مدرن، مدت هاست که برای یافتن شیوه های تازه برای آموختن چنین متونی به کودکان و نوجوانان مطالعه و برنامه ریزی می کنند و بر این اساس دگرگونی هایی در شیوه آموزش این درس ها به وجود آورده اند. مدتی پیش به کتابی انگلیسی برخورد کردم که موضوع آن شیوه های آموزش تاریخ به کودکان زیر ١١سال بود. این گونه کارها که با استفاده از وسایل کمک آموزشی می تواند مشکل دانش آموزان و درس تاریخ را تا اندازه ای حل کند، در کشور ما هنوز جدی گرفته نشده است.

ج. جز این باید اشاره کنم که برای محتوای کتاب های آموزشی تاریخ مدارس نیز باید فکری کرد و به جای این همه پرداختن به موضوعات خشک و رسمی که با سن و سال و تجارب کودکان و نوجوانان هماهنگی ندارد، باید موضوعاتی مناسب تر را که دانش آموزان بتوانند با آنها به نحو بهتری تماس برقرار کنند، برگزید و در این کتاب ها گنجاند.

            بر اساس آنچه گذشت و بخصوص نظر خاص و قابل تأمل استنفورد، در پست آینده به جنبه ای دیگر از مشکلات تدریس و مطالعه تاریخ خواهم  پرداخت.   

 

/ 7 نظر / 9 بازدید
رزمجو

با سلام نوشتید که: «مدتی پیش به کتابی انگلیسی برخورد کردم که موضوع آن شیوه های آموزش تاریخ به کودکان زیر ١١سال بود. » لطفا اگر امکان دارد بخشی از محتوای کتاب مذکور را ارایه دهید. مخاطب ما فقط بزرگ سالان نیستند. با سپاس

حتما یادتون هست که تا چندی پیش سایت مترجم گوگل عبارت خلیج فارس را تنها Gulfترجمه میکرد.الآن میخوام به همه شما این خبر خوش رو بگم که به خاطر همت همه شما عبارت خلیج فارس به درستی ترجمه میشود یعنی همون Persian Gulf بعد هم یه حال درست و حسابی از این شیخ نشین ها گرفتيم و حتی معنی عربی الخلیج العربی را هم به persian gulf تبدیل کرديم و حالا اگر خودشون هم توی گوگل تایپ کنند الخلیج العربی ؛ در جواب خلیج فارس را مي بينند. حالا مي خواهيم براي سومين بار حال عربها رو بگيريم. به لينك زير برويد : http://translate.google.com/#en|ar|arabian%20gulf ماوس را روي ترجمه عربي(الخليج العربي) كه در سمت راست صفحه ديده ميشود ببريد و كليك كنيد در كادري كه جلوي عبارت use ديده ميشود كلمه الخليج العربي را پاك كرده و كلمه الخليج الفارسي را تايپ كنيد.بعد از اینکه تعداد مشخصی کاربر این پیشنهاد رو برای ترجمه بهتر بدن سیستم به طور اتوماتیک تغییرش میده و از آن به بعد هر وقت كسي ترجمه عبارت Arabian Gulf را از انگليسي به عربي بخواهد كلمه الخليج الفارسي را مشاهده خواهد نمود.

نیم نگاه

اتفاقا من مدتها است که احساس میکنم اطلاعات تاریخی ام خیلی کم است. حالا در خیلی از جمع های دانشجویان و فارغ التحصیلان حتی مقاطع تحصیلات تکمیلی هم می بینم که چنین ضعفی تقریبا همگانی است متاسفانه! نمیدانم این وضع چه قدر اختصاص به ایران دارد. ولی فکر می کنم این خیلی بد است که ملتی تاریخ خودش را بلد نباشد! خصوصا تحصیل کرده هاش، و خصوصا تحصیلکرده های علوم انسانی اش!!! و خصوصا تحصیل کرده های جامعه شناسی اش!!!!

واحدی

باسلام قبول دارم .ولی در مورد من صدق نمیکنه چون من از ابتدا به تاریخ و حوادثش علاقه داشتم.موفق باشید

بابا اگه تاریخ قند ونباتم باشه با این نمره هایی که استادهای تاریخ میدن زهر میشه.

سارا

سلام ما بچه که بودیم شاه وزیر خیلی بازی می کردیم. یا همان نمایشنامه حجر که در کابمان بود. توی خونه برادر و خواهر با هم بازی می کردیم. خوندن تاریخ به صورتهای گوناگون که همان نمایشنامه و یا ...خیلی می تونه جذاب باشه و همه ان مواردی که فرمودید.

دانش آموخته سال ها پیش

در واقع من فکر می کنم درس تاریخ رو اگه به عنوان یک تفریح یا با دید غیر تخصصی بهش نگاه کنیم،خیلی لذت بخشه.ولی وقتی تاریخ رو با دیده تخصصی نگاه کنیم یه خورده خسته کننده میشه.یه جورایی مثل رانندگییه که اگه تفریحی باشه،هفته دو سه بار باشه خیلی فرح بخشه ولی وقتی شغلت میشه قضیه خیلی فرق می کنه.فکر کنم تا حدی درست میگم نه؟