پای بندی به عقلانیت

معمولا تصور می شود بهترین راه پرهیز از جانبداری در تاریخ این است که از مورخان بخواهیم هنگام بررسی شواهد برای یافتن پاسخ پرسش های خود، بی طرف و مستقل بمانند. ولی استقلال و بی طرفی را نمی توان تضمین کرد. در این مورد، به نظر من، بهترین پادزهر، "پای بندی آگاهانه سفت و سخت به عقلانیت" در نوشته های تاریخی است. این پای بندی عبارت است از "جست و جوی آگاهانه شواهد ناسازگار با فرضیه مرجّح، پیش از دفاع کردن از درستی آن فرضیه".

 

بنیادهای علم تاریخ، سی. بی ین مکالا، ترجمه احمد گل محمدی، ص 65

/ 9 نظر / 7 بازدید
89

سلام استاد جمله تامل برانگیزیست ولی واقعا کار سختیست و خصوصا اگر مورخ بخواهد تاریخی را بررسی کند که با آن علقه ملی یا مذهبی و... دارد.

89/1

استاد این پست های فلسفه تاریخ ای که هر از گاهی (و احتمالا به علت کمبود وقت در نوشتن مطالب جدید) میذارید واقعا جالب و خوندنی هستند. از مغزهای تنبل ما خوب کار میکشه...

89/1

یک سوال: این "جست و جوی آگاهانه شواهد ناسازگار با فرضیه مرجّح" نمی تونه باعث این بشه که مورخ گرفتار فرضیه مرجح دومی دقیقا مخالف با فرضیه اول بشه؟

نبی

سلام در روزنامه شرق چهار شنبه هفته گذشته درباره " سیر تاریخ نگاری در ایران "مطلبی نوشته بود که برایم جالب بود .من فکرمی کنم در نگارش تاریخ نمی توانم بگویم همه آنها اما اکثر انها به نوعی گرایش فکری نویسنده وجانبداری نمود پیدا کرده است شما همین تاریخ بعد ازانقلاب را که خود ما شاهد ان بوده ایم نگاه کنید که چگونه برای بچه ها نوشته می شود. .در پیدا کردن شواهد ناسازگار با فرضیه مرجح آیا بازپیشینه فکری مورخ تاثیر گذار نیست؟منظورم این است مورخ این شواهدناسازگار راباتوجه به گرایش فکری خود توجیه نمی کند؟ برایت آرزوی سلامتی وموفقیت می کنم.

مهدی رجایی

با سلام یکی دو هفته پیش در چندین مطلبتان کامنت گذاشتم ولی اکنون آن مطالب را پیدا نمی کنم/ شاید خطا از من باشد . مرا راهنمایی کنید لطفا

مهدی رجایی

با سلام و تشکر از عنایت شما آن مقاله را پیدا خواهم کرد. البته شاید مطلع باشید که این روزها کتابخانه مجلس مطالب دو مجله دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان و نیز دانشگاه تبریز را به صورت سی دی در آورده است.

89

سلام استاد عید سعید غدیر خم را به شما تبریک عرض می نمایم .[گل]

سارا

سلام وقتی می تونه به عقلانیت پایبندی آگاهانه داشته باشه که حداقل در مورد موضوعی که می نویسته وابستگی ملی یا مذهبی نداشته باشه در این صورته که می تونه قبل از دفاع از درستی فرضیه ش دنبال شواهد ناسازگار با فرضیه مرجح باشه. البته اینم باز مشکلاتی داره که وقتی وابستگی ملی یا مذهبی نداره یعنی اینکه این احتمال وجود داره که در مورد اون موضوع نتونه خوب تحلیل کنه و یا اصلا درست درک کنه مثل نوشته هایی که مستشرقین درباره مسلمین نوشته اند که در بعضی موارد که مورخین مسلمان دچار اشتباه شده اند اینان کمتر لغزیده اند و بالعکس. به هر حال هر چقدر هم به عقلانیت پای بند باشیم باز هم تاریخ هیچ وقت مصون از خطا نیست و این امری مسلم است. راستی این عید بزرگ بر شما مبارک باشد.

مهدی شریفی

سلام استاد. در یک تعریف جامع از عقلانیت در حوزه اخلاق آمده است: عقلانیت چند شرط دارد که مهمترین آن سازواری است و آن یعنی در 4 جیز تناقض نداشته باشیم. در باورهایمان/ در اهداف و وسایل/ در باورها و کارها و تصمیماتمان و/ در ارزشگذاریهای مشابه