رستاخیز

مخالفان این موضوع دلایلی را مطرح می کنند که عمدتا ماهیت فقهی و کلامی دارند و باید در جای خود و از طرف متخصصان این رشته ها مورد بحث و بررسی قرار گیرند، ولی یکی ازاین دلایل تا حدی متفاوت است و می توان در عرصه ای غیرفقهی و غیرکلامی نیز به آن پرداخت. مخالفان نمایش سیمای ائمه و خاندان ایشان در فیلم های سینمایی و تلویزیونی، معتقدند بازی کردن هنرپیشگانی در نقش شخصیت های دینی و مذهبی که بعدا ممکن است در فیلم هایی نامناسب ظاهر شوند، به دلیل شهرت آنان به بازی در نقش اشخاص مقدس، موجب وهن و تخفیف مقام این بزرگان است.

مسلما ابراز این نظر ریشه در دغدغه های دینی و مذهبی دارد، ولی چندان دقیق نمی نماید. در توضیح این نکته باید اشاره کرد که در مناسک مذهبی ما و در مراسم تعزیه که آن نیز نمایشی مذهبی است، افرادی در نقش شخصیت های تاریخ عاشورا و اعضای خاندان سیدالشهداء (ع) و حتی بانوان محترمه این خاندان ظاهر می شوند و به  صورت زنده به ایفای نقش می پردازند. درست است که بیشتر این افراد انسانهایی مذهبی و معتقدند و از سر صدق و ارادت به خاندان پیامبر(ص) در این نمایش ظاهر می شوند، ولی چه ضمانتی وجود دارد که آنان در آینده زندگی خود، همواره در مسیر درستی گام بردارند و نلغزند؟  

نکته دیگر اینکه آنچه در هنر و ذات کار هنری اهمیت دارد، انجام درست و تاثیرگذار این کار است و آنچه فرضا در آینده رخ می دهد، نمی تواند تاثیری بر اصل موضوع بگذارد. مهم این است که فیلم یا اثر مورد نظر در ذات خود، موجب معرفت و ایجاد احترام نسبت به این بزرگان گردد و موهن نباشد. در این زمینه باید جلو آثار بی کیفیت و نامناسب و موهن را گرفت و اجازه نداد در هر فیلمی با هر درجه ای از کیفیت و ارزش هنری و قدرت تاثیرگذاری، سیمای اشخاص مقدس به نمایش درآید و احیانا تاثیری نامناسب برجای گذارد. اما چنانچه فیلم به لحاظ متن و تکنیک و کیفیت و تاثیر، اثر مناسبی بود، نباید از این نظر دغدغه ای داشت. برای تایید این گزاره، به مطلبی در باره ایفای نقش هنرمند مشهور آمریکایی، آنتونی کویین، در فیلم محمد رسول الله در نقش حمزه اشاره می کنم:  

فیلم محمد رسول الله در دهه 70 میلادی توسط هالیوود و به کارگردانی مصطفی عقّاد ساخته شد. عقّاد این فیلم را دوبار؛ یک بار با هنرپیشگان عرب و مسلمان و بار دیگر با هنرپیشگان آمریکایی، اروپایی و غیرمسلمان ساخت. این دو نسخه از این فیلم بارها در سینما و تلویزیون به نمایش درآمده اند و البته به لحاظ کیفیت در یک سطح نیستند. بخصوص بازی درخشان آنتونی کویین که پیش و بعد از این فیلم، در نقش هایی متفاوت و گاه ناهماهنگ با ارزش های دینی و مذهبی ما ظاهر شده، بسیار چشمگیر و برجسته است و هیچ کس نمی تواند آن را انکار کند. ضمن اینکه هیچ گاه دیدن ایشان در نقش های دیگر، اسائه ادب به مقام حضرت حمزه تلقی نشده و از تاثیر بازی خوب او در نقش ایشان نکاسته است. آقای جلال رفیع که از مبارزان و زندانیان قبل از انقلاب بود و بعد از انقلاب سالهای زیادی سردبیر روزنامه اطلاعات بود و سخنوری توانا و نویسنده ای چیره دست است، یک بار در مجلسی نقل می کرد که وقتی در بحبوحه انقلاب، مرحوم آیت الله طالقانی از زندان آزاد شد، در حسینیه ارشاد برای او هر دو نسخه فیلم محمد رسول الله را نمایش دادیم. ایشان با دقت و حوصله هر دو نسخه را - که طولانی هم هستند - تماشا کرد. بعد از پایان نمایش فیلم از ایشان پرسیدیم: کدام فیلم بهتر بود؟ گفت: «هردو خوب بودند، ولی آن یکی (آنتونی کویین) حمزه تر بود».

/ 6 نظر / 34 بازدید
حاجری

باید مخاطب شعور خود را بالا ببرد. با شما موافقم استاد.

مهدیخانی

استاد سلام و ایام به کام. یکی از موضوعاتی که در این فیلم مورد نقد منتقدین واقع شده و باید مورخان درباره آن بحث کنند، داستان پسر حرّ است. احمدرضا درویش در این خصوص گفته، چون تاریخ درباره این شخصیت سکوت کرده است امکان تخیل داشتیم.

سلام استاد يكي از تاثيرگزارترين فيلم هايي كه تا كنون ديدم و مرا بشدت تحت تأثير قرار داد و تا مدتها فكرم را مشغول كرده بود، فيلم « مصائب مسيح » بود.هنوز هم با اينكه چند سالي گذشته، وقتي به ياد صحنه هاي آن مي افتم ( با علم به تفاوت جريانهاي نقل شده درباره ماجراي صليب كشان حضرت عيسي(ع) در اسلام و مسيحيت ) باز هم متأثر ميشوم . اميد كه روزي دوستان به نقش مهم و تاثيرگذار اين هنر در ترويج شعائر ديني وقوف بيشتري يابند.

ياقوتنامه

با سلام در فيلم « مريم مقدّس » چهرۀ خودِ حضرتِ مريم و حضرتِ زكرياي پيامبر كه جزو معصومان است به نمايش درآمد ، و اگر با هالۀ نور نشان مي داد شايد اثر گذاريش كم مي شد . طبق اعتقادِ شيعه ؛ اعضای خاندان سیدالشهداء امام حسین بن علی (ع) محترم هستند ولي معصوم نيستند . يعني چهرۀ شخص زكرياي پيامبر كه معصوم است نمايش داده شود اشكال ندارد امّا چهرۀ اشخاص محترم امّا غير معصوم نمايش داده شود اشكال دارد ؟! فيلم « مريم مقدّس » هم در « سينما » پخش شد و هم در « سيما » ! اتّفاقاً اين حسّاسيّتها هم نبود .

ياقوتنامه

بايد بر مطلب پيش ، سريال / مجموعۀ « يوزارسيف » را افزود كه در آن چهرۀ دو پيامبر معصوم « يعقوب » و « يوسُف » به نمايش در آمد و از سيما / تلويزيون پخش شد . آنجا اين تهديدهايي كه براي سينما و كارگردانِ فيلم رستاخيز مي شود نبود ! بيفزاييد بر آن سريال / مجموعۀ « امام علي (ع) » كه در آن چهرۀ مالك اشتر و ابوذر غفاري و ... به نمايش در آمد . ابوذر غفاري ، صحابي گرامي پيامبر است و مالك ، يار جان بر كفِ علي (ع) و ابوالفضل ، ياور حسين بن علي (ع) ، اِشكال كار كجاست ؟! مگر « داريوش ارجمند » كه بعد از ايفاي نقش « مالك اشتر » نقش آنچناني در فيلم « آدم برفي » بازي كرد ، مشكلي به وجود آورد ؟!

ابراهیمی

سلام جناب استاد . سوالی دارم : انبیا همه معصومند؟! ذکریا یوسف موسی ؟ ! تا جایی که ما اطلاع داریم فقط 14 معصوم بودند که صفت معصوم بر آنها اطلاق می شد نه همه انبیا...