« علم تاریخ »

در تحلیل این وضع می توان سخنان بسیار گفت، اما به نظر می رسد اساسی ترین مشکل، مهجور ماندن « علم تاریخ » در میان ماست. منظور از علم تاریخ، گزارش و یا حتی تحلیل روایت های تاریخی نیست. این کار به فراوانی در کلاس ها و نشریات و کنفرانس های تاریخی صورت می پذیرد. آنچه منظور است علمی است که در آن تعاریف، کلیات، موضوع، اصول و مبانی و بخصوص روش های این رشته مورد بحث و بررسی قرار گیرد. اکنون در دانشگاه های ما در هیچ یک از سه مقطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترای تاریخ، درسی با عنوان « روش تحقیق در تاریخ » تدریس نمی شود و آنچه دانشجویان این رشته ها می خوانند درسی دو واحدی با عنوان « روش تحقیق » است که به هیچ وجه جوابگوی چنین نیازی نیست. در بعضی مقاطع تحصیلی نیز درسی تحت عنوان « فلسفه تاریخ » وجود دارد که آن نیز کفایت نمی کند. نتیجه این وضع آن است که دانشجویانی که در مراکز علمی ما تربیت می شوند، در رشته ای به تدریس و تحقیق می پردازند که اصول، مبانی و روش های آن را - چندان که باید - نیاموخته اند. روشن است که نتیجه کار آنان نیز مطلوب نخواهد بود. اگر حساب استثناء ها را جدا کنیم باید گفت که وضعیت عمومی رشته تاریخ و مورخان ما فعلا از همین قرار است. جالب اینکه در این میان به دلیل روشن نبودن چهارچوب های علمی این رشته، زمینه های ورود افراد غیر متخصص به این رشته نیز فراهم می گردد که این خود آفتی بزرگ است. حاصل کار عبارت است از کلاس های بی کیفیت، مقالات نازل، کنفرانس ها و سمینارهای کم محتوی و نهایتا وضعیتی نابسامان در تحصیل و تدریس و تألیف تاریخ.

به نظر نگارنده تنها راه حل این مشکل آن است که در کنار این همه رشته های آموزشی تاریخ که در دانشگاه ها فعالیت می کنند، رشته ای با عنوان « علم تاریخ » راه اندازی گردد و اندک اندک گسترش یابد. در این رشته باید در هر سه مقطع آموزشی ( لیسانس، فوق لیسانس و دکتری )، تعاریف، اصول، کلیات، مبانی و بخصوص روش های علم تاریخ تدریس گردد. این کار البته با مشکلاتی روبرو خواهد بود، اما نمی توان به این دلیل در شروع آن تأخیر کرد زیرا مهمترین کاری که باید برای نجات رشته تاریخ از این وضعیت انجام داد همین است؛ راه اندازی رشته « علم تاریخ ».

/ 4 نظر / 6 بازدید
دکتر صباغ

همیشه از مصاحبت و خواندن نوشته های شما لذت برده ام . موضوع امروز سوالی را برایم مطرح کرد اگر علم تاریخ مهجور مانده است ، علت چیست ؟ چقدر می توان به روایات تاریخی این زمان ، اعتماد داشت ؟ یکی از اثرات وضعی دروغ ،از بین بردن حس اعتماد است . چطور می شود به علمی که به راحتی جعل می کند و دروغ می گوید ، اطمینان داشت . شعر معروف اخوان ثالث یادتان است ؟ این عموی گیج و گول و کور دل : تاریخ تا مذهب دفترش را گاه گه می خواست ، با پریشان سر گذشتی از نیاکانم بیاراید رعشه می افتادش اندر دست .... شعر را از حافظه ام نوشتم . امیدوارم صحیح باشد .

حسین تولایی

«جانا سخن از زبان ما می گویی»؛ اما سوال اینجاست که چقدر استاد در مورد«روشناسی تاریخی» «مکتب های تاریخ نگاری غرب» « فلسفه تاریخ»و... تربیت شده است. و زمانی که مطالعات در این زمینه در حد کتب ترجمه شده است و بعضا به طور ناقص و غیر قابل فهم به بیان دیدگاهها می پردازد چگونه می توان ادعای آموزش این گونه مباحث راداشت به نظر بنده ما باید ابتدا دانشجویانی را برای آموزش این گونه مباحث به دانشگاه های غربی بفرستیم . وبعد از آنها استفاده کنیم. [گل]

سوال اول این است که چگونه تاریخ بخوانیم تا فراموش نکنیمزیرا هرچه می خوانم از ذهنم می پرد 2در باره اینده شغلی رشته تاریخ توضیح بدهید